दोन फोन

“हॅलो”
“हॅलो, मगनलाल प्रकाशन, बोला”
“मी एक लेखक बोलतोय, मी माझे लिखाण आपल्याकडे पाठविले होते. त्याच्या प्रकाशनाबद्दल चौकशी म्हणून फोन केला होता.”
“कधी पाठवले होते?”
“सहा महीणे झाले.”
“सहा महीणे पूर्वीच्या गोष्टीची आज काय चौकशी करता?”
“तुम्हीच सांगितल ना लेखन पाठवल्यावर सहा महीणे कसलीही चौकशी करु नये म्हणून.”
(कुजबुजल्यासारखे) “ते तुम्ही सहा महीण्यात सारे विसरुन जावे म्हणून. (नॉर्मल) बोला काय नाव होते?”
“माझे नाव”
“तुमचे नाही पुस्तकाचे”
“झांबियातले दिवस”
“झांबिया? काय प्रकार आहे हा? नृत्यातला प्रकार आहे का?”
“नाही”
(समोरच्याचे बोलने पूर्ण करु न देता) “अहो आमची मराठी साहीत्याची मनोभावे सेवा करनारी संस्था आहे तेंव्हा पाककृती वगेरे असेल तर विसरुन जा. तो सकस आहार असला तरी आमच्या सकस साहित्यिक आहारात बसत नाही.”
“तुम्ही मला बोलू तर द्या. झांबिया एक देश आहे पाककृती वगेरे नाही.”
“अच्छा पर्यटन आहे, या वर्षीचा पर्यटनाचा कोटा संपलाय. फक्त सहा पुस्तके वर्षाला. पुढली तीन वर्षे पर्यटनाचा कोटा नाही. हल्ली जो तो उठतो आणि कुठेतरी फिरुन येतो.”
“मी फिरायसाठी तिथे गेलो नव्हतो.”
“मग कशाला गेला होता?”
“ऑफिसचे काम होते.”
“पटपट सांगा काय ते, माझ्याकडे फार वेळ नाही.”
“मी माझ्या ऑफिसच्या कामानिमित्ताने तिथे असताना मला तिथली माणसे, तिथली संस्कृती, तिथली सामाजिक आणि राजकीय परिस्थिती याचा जो अनुभव आला होता त्याविषयी मी लिहिलेले आहे.”
“अच्छा म्हणजे देशोदेशीचे अनुभव. एक मिनिट हं. ए ती देशोदेशीचे अनुभवची फाइल कुठे असते ग?”
“पर्यटनाच्याच फोल्डरमधे.”
“अच्छा ते अनुभव पण पर्यटनातच मोडतात का? ओके पर्यटन, अमेरीका इस्ट कोस्ट, अमेरीका शिकागो, अमेरीका वेस्ट कोस्ट, अमेरीका…, अमेरीका.., …. अरबांच्या देशात कतार, अरबांच्या देशात, अ अ अ डी हं देशोदेशीचे अनुभव सापडले.”
“सापडले?”
“नाही. देशोदेशीचे अनुभव म्हणजे काय ते सापडले. तुमचे ते झांबिया काबूलमधे येते की कंदहारमधे?”
“नाही हो तो एक स्वतंत्र देश आहे.”
“अफगाणिस्तान?”
“अफगाणिस्तानात कसे येइल, ते आफ्रिका खंडात आहे.”
“बर इराक, सिरीया”
“मी सांगितले ना ते आफ्रिका खंडात येते.”
“ते सांगू नका, ते खंडगिंड महत्वाच नाही, इराक, सिरीया मधे आहे का तेवढ फक्त सांगा”
“नाही”
“यापैकी कुठल्याच देशात नाही तर. (कुजबुजत) हे काय आहे जे डब्लू. ए.. हं (नॉर्मल) तुमचा अनुभव ज्वलंत, दाहक वगेरे आहे का?”
“म्हणजे?”
“तुम्ही तिथून पळून आला का? तुम्हाला कोणी ओलीस ठेवले का? तुमचा भयंकर छळ झाला का?”
“नाही असे काही नाही. याला एक सांस्कृतीक देवाण घेवाण म्हणता येइल. दुसऱ्या देशातला माणूस समजून घेण्याची प्रक्रिया.”
“मग शक्य नाही. देशोदेशीचे अनुभव मधे काय हवे ते मी वाचते, ‘देशोदेशीचे अनुभव अंतर्गत इराक, सिरिया, अफगाणिस्तान, काबूल, कंदहार, सुदान इथले अनुभव येतात. किंवा कुणाचा ज्वलंत दाहक असा अनुभव उदाहरणार्थ अतिरेक्यांच्या तावडीतून निसटून पळून जाणे, ओलीस असने, भयंकर छळ किंवा भयंकर भयप्रद दिवस काढने असे अनुभव प्रकाशित करता येतील.’ त्यात कुठेही तुमच्या त्या सांस्कृतीक देवाणघेवाण विषयी लिहिलेले नाही.”
“लिहिले नाही म्हणून काय झाले परंतु माणसाने माणसाला समजून घेण्याचा अनुभव तर असतोच.”
“असला तरी आम्ही प्रकाशित करु शकत नाही. त्यापेक्षा तुम्ही असे का करीत नाही?”
“कसे?”
“तुम्ही तुमचे पुस्तक इंग्रजीत प्रकाशित करा.”
“मी मराठी आहे. माझ्या भावना, माझे अनुभव मी माझ्या मातृभाषेत म्हणजे मराठीतच चांगल्या रीतीने सांगू शकतो.”
“असच काही नसत. इंग्रजी लिहिनारे सारे इंग्रजच असतात असेच काही नाही. मी तर म्हणेल तुम्ही स्पॅनिश, पोर्तुगीज, फ्रेंच अशा भाषेत लिहा. नाहीतर तुम्ही ज्या देशात गेला होतात तिथल्या भाषेत लिहा. तेही नसेल जमत तर गुजराती, बंगाली, तेलगु किंवा छत्तीसगडीसुद्धा चालेल.”
“पण मराठी का नको?”
“मराठीतच लिहिले तर त्याचा अनुवाद कसा छापनार? अनुवादाला वर्षाचा कोटा नाही, वर्षात कितीही छापू शकतो.”
“हं….. बाय.”
“बाय.” (फोन ठेवल्यावर) “ए तू तुझ्या नणंदेविषयी बोलत होती ना, काय झाल तिच?”

***********************************************************
“हॅलो”
“हॅलो, बोला प्रकाशक महोदय अलभ्य लाभ. आज कशी काय आमची आठवण झाली.”
“तुम्ही सदैव आमच्या आठवणीतच होता. फोन फक्त आज केला.”
“धन्यवाद. काय म्हणतोय धंदा? सापडतोय कुणी नवीन वाचक?”
“काय राव, खेचता का आमची? वाचक शोधने केंव्हाच सोडून दिले. आता वाचनालय शोधतो आम्ही.”
“काय काम होते?”
“प्रस्तावना हवी होती”
“आमच्याकडून तुमचे ते नेहमीचे श्री कृ अजून जिवंत आहेत ना.”
“हो पण व्हेंटीलटरवर असल्यासारखेच आहे. त्यांच्या नावाने प्रस्तावना छापली आणि पुस्तक प्रकाशित होण्याच्या आधीच गचकले तर प्रॉब्लेम होइल. म्हणून एखादे तरुण सळसळते रक्त हवे होते साठीतले.”
“मी पुस्तकासाठी प्रस्तावना सहसा लिहीत नाही. समीक्षेची समीक्षा लिहनारा आहे मी. माझ्या पिचडीचा विषय होता स्वातंत्रपूर्व कालीन संतसाहीत्य समीक्षा आणि हरवलेला आधुनिक चष्मा.”
“माहीत आहे मला. पण म्हटल जठार बाईंच्या घरचे काम आहे तेंव्हा तुम्हाला विचारुन बघाव. आमच्या संपादक मंडळाने जीपींचे नांव सुचवले होते.”
“जठार बाइ, त्या जठार एक्सपोर्टवाल्या. त्यांच्या कामासाठी तुम्ही जीपींकडे जानार होता. त्याला काय कळते साहीत्यातल.”
“त्यांचाही आग्रह तुम्हाला विचारा असाच होता. त्यांच्या पाककृतीच्या पुस्तकाला तुम्हीच प्रस्तावना लिहिली होती.”
“पाककृती? पाककृती काय म्हणता राजे. थकलेल्या शरीरातल्या पेटलेल्या जठराग्नीला शांत करुन आत्मिक शांतता साधण्याचा मार्ग आहे तो. जगात भूक हे एकमेव सत्य आहे बाईंनी त्याचाच शोध घेतलाय. हा शोध कधी मिरची, कधी कोथींबीरी, कधी फो़डणी यासारख्या कठीण मार्गाने जातो तर कधी चीज, कधी पनीर यांच्यावरुन सहज खाली घरंगळत जातो. जेंव्हा तुम्हाला जाणीव होते या साऱ्या प्रवासात तुम्ही पण सोबत आहात तो अनुभव भयंकर रोमांचकारी असतो. तो तुम्हाला एका वेगळ्याच उंचीवर घेउन जातो. त्यानंतरची ती तृप्तीची ढेकर न राहता तो त्या सत्य शोधण्याच्या प्रक्रियेचा एक सुखद अंत असतो. तुम्ही त्याला पाककृती म्हणता?”
“तुम्ही म्हणा हो, तुम्हाला जे वाटते ते म्हणा.”
“मी माझ्या पिचडीच्या विद्यार्थांना त्यांच्या पुस्तकाचे समीक्षण लिहायला सांगितले आहे. मी त्या समीक्षणांवर समीक्षण लिहिनार आहे. नाव पण तयार आहे ‘मराठी पाककृती: शबरीच्या बोरांना रामाची वाट’. माझे लिहून झाले काही समीक्षण आले की हे समीक्षणांचे समीक्षण येनार. पाककृतीला मराठी साहीत्यात्याच्या अभ्यासात मानाचे स्थान मिळवून देण्यासाठीच झटतोय आम्ही.”
“मग तुम्ही लिहता ना प्रस्तावना?”
“म्हणजे काय, जठार एक्सपोर्टवाल्यांचे कार्य आहे आम्ही कसे मागे राहनार. बोला काय विषय काय आहे?”
“पर्यटन.”
“तुम्ही अनुवाद सोडून पर्यटनाचे मागे कसे धावायला लागला?”
“जाउ द्या साहेब का उगाच जखमेवर मीठ चोळता. एकाच पुस्तकाचे चार खंड केले आम्ही. झांबियातले दिवस खंड १ ते ४”
“अरे बापरे. चार खंड तेही झांबियावर, तुमचे ते अमेरीका,अरब सार सोडून. फारच जास्त प्रभावी दिसतात लेखक. कोण आहेत?”
“खुद्द मालक, जठारसाहेब”
“क्या बात है. हे म्हणजे अंबानींनीच बॅट घेउन मैदानात उतरण्यासारखे झाले.”
“नाही अंबानींन बॅटींग मिळावी म्हणून त्यांनी अख्खी टिमच विकत घेतली.”

Advertisements

प्रतिक्रिया व्यक्त करा

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / बदला )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / बदला )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / बदला )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / बदला )

Connecting to %s