शुभ दिपावली २०१७

मित्रहोच्या वाचकांना दिवाळीच्या हार्दीक शुभेच्छा. ही दिवाळी तुम्हाला सुखाची, समधानाची, भरभराटीची आणि उत्तम वाचनाची जावो हिच सदिच्छा !!

दिवाळी म्हटली कि शुभेच्छांचा पाउस पडायला सुरवात होते. हल्ली तर वसुबारसेपासूनच शुभेच्छांचा वर्षाव पडायला सुरवात होते, पुढले सहा दिवस रोज त्या त्या दिवसाच्या शुभेच्छांचा ढीग पडत राहतो. खरच विचारावासे वाटते तुझ्या बापान तरी कधी वसुबारसेच्या शुभेच्छा दिल्या होत्या का. लहान असताना जेवणात पोळी एवजी भाकरी आली तर आई सांगायची आज वसुबारस आहे आज भाकरीच, पोळी नाही. त्यादिवशी जेवणात भाकरी, पातळ भाजी किंवा पिठल राहायच. भाकरीची गोडी त्या वयात लागायची होती म्हणून त्या जेवणाचा कंटाळा यायचा, राग यायचा.  त्यावेळेला जर कोणी वसुबारसेच्या शुभेच्छा दिल्या असत्या तर ठोकूनच काढला असता. तीच गोष्ट धनत्रेयोदशीची, त्या दिवशी सोनार सोडला तर कोणी धन कमवत नाही पण जो तो एकमेकाला शुभेच्छा देत फिरत असतो. जर कोणी नवरा वीस हजाराच बजेट ठरवून सोनाराकडे गेला असेल पण बायकोने त्याला पन्नास हजाराने कापले आणि गरीब बापडा त्याचे पैसे भरतोय पण क्रेडीट कार्ड वाल्यांचे सर्व्हर गंडलेय आणि मेसेज येतोय धनत्रेयोदशीच्या शुभेच्छा. कोण वैतागनार नाही? या साऱ्याचा कसलाही विचार न करता ते फ्रि आर्ट किंवा मोफत कला याचा सुळसुळाट झाल्याने जो तो फक्त फॉरवर्ड करीत असतो.

दिवाळी म्हणजे उत्सव नात्यांचा, तो झी वाल्या नात्यांचा नाही तर भाऊबीजेचा, पाडव्याचा. दिवाळी म्हणजे उत्सव फटाक्यांचा फुटनाऱ्या फटाक्यांचा, न फुटनाऱ्या फटाक्यांचा, फोडायचे नाही म्हणून फुटनाऱ्या फटाक्यांचा सुद्धा (हे या वर्षीचे अॅडीशन आहे), दिवाळी म्हणजे उत्सव फराळाचा, दिवाळी म्हणजे उत्सव खरेदीचा, दिवाळी म्हणजे उत्सव स्वच्छतेचा, दिवाळी म्हणजे उत्सव उत्साहाचा. खरेच दिवाळीत साऱ्यांचा साऱ्याच बाबतीतला उत्साह ओसंडून वाहत असतो. आणखीन एका बाबतीत दिवाळीत उत्साह असतो तो म्हणजे लेखन आणि वाचन. मराठीत प्रकाशित होनाऱ्या विविध दिवाळी अंकांमुळे दिवाळीत वाचकाला एक वेगळी मेजवाणी असते.
यावर्षी जुलै महिन्यात मराठी कल्चर आणि फेस्टीव्हल्सच्या ऐश्वर्या ताइ कोकाटे यांचा मेसेज आला दिवाळी अंकासाठी लिहा म्हणून. म्हटल काय घाई आहे लिहू आरामात. अजून कोणाकोणाचे येतील मग कुणासाठी काय लिहायचे ते ठरवू आणि मी ऑफिसच्या रामरगाड्यात गुंतुन गेलो. ऑगस्ट महीना येत पर्यंत लक्षात आले की आपल्याला कोणी कुत्र विचारीत नाही. तेंव्हा त्यांचा लेख पूर्ण करायचा होता पण वेळ मिळत नव्हता. शेवटी शनिवार रविवार बसून लेख पूर्ण केला आणि पाठविला अगदी वेळेत पोहचला त्यांनी ३० सप्टेंबरला त्यांचा दिवाळी अंक प्रकाशित केला. त्यात सुंदर लेख आहेत, कथा आहेत. मर्ढेकर, आइनस्टाइन वर सुंदर लेख आहेत. त्यात मी लिहिलेला ‘माझा जॉली होतो तेंव्हा’ हा लेख सुद्धा आहे. दिवाळी अंकाची ऑनलाइन लिंक
http://www.marathicultureandfestivals.com/

मिसळपावच्या दिवाळी अंकाच्या आव्हानाचा धागा आला. यावेळेला व्यक्तिचित्रे हा विषय होता. मिपाचा दिवाळी अंक म्हणजे घरचेच कार्य असते, तसेही मिपाची आपुलकीची विनंती पण आली. मागे रत्नागिरीच्या कुठल्यातरी स्पर्धेसाठीसुद्धा हाच विषय होता तेव्हा काहीतरी डोक्यात होत पण काही कारणास्तव लिहिलेच नाही. तीच कल्पना ठेवून सिनेमावाला विज्या हे व्यक्तिचित्रे लिहिले. प्रकाशित झाले की लिंक देतो. आतापर्यंत प्रकाशित झालेल्या व्यक्तिचित्रात मला पड्यारमाम प्रचंड आवडला. अगदी साध्या माणसाचे साधे सुंदर सरळ व्यक्तिचित्रण. माझे लिखाण पूर्ण होत आले असतानाच मी एक वऱ्हाडी कथा लिहून त्याचे वाचन करावे अशी विनंती आली. लिहिणे ठिक आहे वाचन जरा कठीण प्रकरण होते. परत वेळ कमी त्यात बाहेर फिरायला जायचे होते. लिहून तर झाले पण वाचायचे कसे सारीच बोबाबोंब होती. मी गाणे म्हटले तर ऑटोट्युनर चा बँड वाजेल पण मी सुधारनार नाही असा माझा आवाज, त्यात वऱ्हाडी वाचायचे तर कसे. तेंव्हा मग शाळकरी मुलासारखे वाचले. त्यातून पंचेस निघत नव्हते. नाट्यमय रित्या वाचा असे म्हणणे पडले पण नाट्यमय म्हणजे किती नाट्यमय योग्य आणि किती अयोग्य. काही आपल्याला जमत नाही असेही वाटत होते. आपलेच लिखाण आपल्याच वाचनातून जर लोकांपर्यंत व्यवस्थित पोहचत नसेल तर त्यासारखा लिखाणावर दुसरा अन्याय नाही. प्रयत्न केला आहे कसे झाले ते सांगाच. यावेळेस मिपावर दृकश्राव्य हे प्रकरण जबरदस्त जमून आले आहे. अंशुमन विचारे याने वाचलेली आगरी कथा मस्त आहे एकदम.

मिसळपावचा दिवाळी अंक
http://www.misalpav.com/node/41251

सिनेमावाला विज्या
http://www.misalpav.com/node/41097

राजा बेवड्याची गोष्ट
http://www.misalpav.com/node/41245

दिवाळी निमित्त मित्रहोवर नवीन लेख

मी व्यायाम करतो

जाता जाता – लक्ष लक्ष दिव्यांची रांगोळी करताना एक दिवा असाही लावा जो कुणाचे आयुष्य उजळून जाइल.

शुभ दिपावली

Advertisements

मी व्यायाम करतो

‘ते वळण माझ्या आयुष्याला दिशा देनारे ठरले.’ कित्येक मोठी लोक अशा प्रकारची वाक्ये त्यांच्या आत्मचरीत्रात फेकत असतात. वळण त्यांच्या आयुष्यात आले म्हणून ते मोठे झाले नाहीतर त्यांचेही आयुष्य आमच्यासारखेच वर्षाकाठी मिळनाऱ्या चार टक्के वाढीच्या मागे धावण्यातच गेले असते. सारे श्रेय त्या वळनाचेच पण ही माणसे उगाचच आत्मचरीत्र वगेरे लिहून सारे श्रेय लाटण्याचा प्रयत्न करतात. आमच्या आयुष्यात असे एक जरी वळण आले असते ना तर आतापर्यंत मी दोन चार आत्मचरीत्र लिहून टाकले असते. आय़ुष्याची चाळीस वर्षे वळनाची वाट पाहण्यातच गेले. आता चाळीशी उलटल्यावर मात्र वाटत आता नको रे बाबा ते वळण. आता साध कंबरेपासून वळणे सुद्धा जमत नाही. एक वेळ आत्मचरीत्र नाही लिहिता आले तरी चालेल पण वळण नको. पण एक दिवस अचानक माझी झोप उडाली म्हणजे सकाळी झोप आली नाही. आजवर असे कधीच झाले नव्हते. सूर्य पूर्वेला उगवतो हे बऱ्याच पुस्तकात वाचले होते त्याचा प्रत्यक्ष अनुभव आज घेत होतो. पुस्तकात लिहिलेले सारेच काही काल्पनिक नसते तर. हळूहळू हे रोजच व्हायला लागले, रोजच सकाळी जाग यायला लागली. आता आय़ुष्यात नवीन वळणच आले म्हणा, निदान मला तरी तसेच वाटत होते आता माझ आयुष्य बदलनार, माझ्या जीवनाला वेगळी दिशा वगेरे मिळनार. माझ मन मला सारख सांगत होत तुझ्या हातून काहीतरी वेगळ घडनार. आयुष्यात ती क्रांतीची ज्योत वगेरे पेटनार. मी रोज समईत तेल वगेरे आहे का ते बघत होतो, क्रांतीच्या ज्योतीचे काही सांगता येत नाही ती कधीही पेट घेउ शकते.
“म्हातारा झाला तू आता”
असे म्हणून आमच्या मनकवड्या बायकोने ती क्रांतीची ज्योत पेटायच्या आधीच विझवायचा प्रयत्न केला. मी ती ज्योत अशी विझू देनार नव्हतो. एक दिवस सकाळी अशीच जाग आली. सकाळी जाग येउनही अंथरुणात पडून राहने म्हणजे चालून आलेल्या संधीचे जन्माला येण्याआधीच श्राद्ध घालण्यासारखे होते. मला झोप येत नाही बघून आमचे कुटूंब जोरजोरात घोरत होते. यालाच म्हणतात छत्तीस गुण जुळणे. असे घोरण्याच्या आवाजाचे अत्याचार सहन करण्याखेरीज काहीतरी वेगळा उद्योग करवा म्हणून मी उठलो आणि हातात ब्रश घेतला. काय करावे म्हणून जुन्या वृत्तपत्रांचे जुन्या पुरवण्यांचे वाचन केले. झाडून साऱ्या पुरवण्या वाचून काढल्या. अगदी आरोग्यविषयक पुरवणी सुद्धा वाचायला घेतली. ज्या पुरवणीचा उपयोग आता फक्त रद्दी म्हणून होत होता ती पुरवणी अख्खी वाचून काढली. मुल लहान असताना या पुरवण्यांचे बरेच उपयोग असायचे. पुरवणी वाचल्यावर डोक्यात चक्क लख्ख प्रकाश पडला, माझी ट्युब घाडकन पेटली. मला आयुष्याचे गुज वगेरे समजण्यासारखे झाले, जीवनाचा बोध वगेरे झाला. संसार, नोकरी पैसा अशा समाजाच्या दृष्टीने तुच्छ असनाऱ्या (भलेही सारा समाज त्याच्याच मागे धावत असतो) गोष्टीमागे धावण्यात आपण आपल्या आरोग्यासारख्या खजिन्याकडे पूर्णपणे दुर्लक्ष केले आहे. हे असच चालत राहिले तर लवकरच आपल्याला वरुन ताकीद मिळेल. बाबा चल आता असे जगून काय उपयोग आहे. हे काय शरीर आहे अमीबासारखे दाहीदिशांना सुटलय नुसत. गेल्या चाळीस वर्षात शाळेचे मार्क नसेल वाढले, पगार नसेल वाढला पण दरवर्षी पँटचा साइज मात्र वाढतच गेला. लहानपणी उंची वाढली म्हणून पँट छोटी झाली होती आता रुंदी वाढली म्हणून पँट छोटी होते. बाह्य शरीराची ही अवस्था होती तर शरीराच्या आत काय परिस्थिती असेल? नुसत्या कल्पनेन घाम फुटला. त्या दौलताबादच्या भुलभुलैयामधे जसे जिकडे तिकडे वटवाघूळ झालेत तसेच माझ्या नसानसात कॉलस्ट्रॉलचे राज्य पसरले असेल. शरीरात इतकी साखर झाली असेल की त्याला शरीराच्या आतसुद्धा मुंग्या लागल्या असतील. मी म्हणतो पायाला मुंग्या आल्या हाताला मुंग्या आल्या. कसल्या मुंग्या साऱ्या आत आहे. जगातल्या साऱे आजार आ वासून मला गिळायचीच वाट बघत आहे असेच चित्र मला दिसू लागले.
“हे चित्र आता बदलायलाच हवे”
असे मी आरशात बघत स्वतःच्या वाढलेल्या पोटाकडे बघत स्वतःलाच म्हटले. इतकेच नव्हे तर ते बदलण्याचा निश्चय केला. पण नुसत्या निश्चयाने काय होते. काही करायचे म्हणजे कुणीतरी गुरु नको, आपण तर ऐकलेय ‘गुरुविण कोण दाखविल वाट’. मी एकलव्य आहे, एकटाच काहीही करु शकतो पण उद्या मी कुणी मॅरॉथनर, सायकलीस्ट किंवा तत्सम काही होउन पराक्रम गाजवल्यावर आभार मानायचे झाले तर कुणाचे मानायचे. तेंव्हा गुरु हा हवाच. मी काहीही करु शकतो योगा, चालने, धावने किंवा पीटीतल्या कवायती काहीही सांगा मला कसलीच समस्या नाही. सध्या कशाची चलती आहे हे सांगायला कुणीतरी गुरु हवा, नाहीतर सार टॅलेंट वाया जायच. कॉलेजला असताना आता दोन दिवसात टेनिस शिकून टाकू या जोषात टेनिस खेळायला गेलो होतो. तो तिथला माझा पार्टनर नसता तर आतापर्यंत मी मोठा टेनिस खेळाडू झालो असतो. पण नाही तो पार्टनर फक्त माझ्याआधी टेनिस शिकला असल्याने मला सांगायचा ‘एका जागी उभे राहायचे, अजिबात हलायचे नाही. फक्त तुझ्याकडे बॉल आला तर लगेच बाजूला व्हायचे म्हणजे मला बॉल मारता येइल.’ या असल्या कूपमंडूक प्रवृत्तीच्या लोकांमुळेच या देशात खेळाडू तयार होत नाही. मी माझा विचार केला टेनिस कोर्टावरील पुतळा बनून राहण्यापेक्षा मी बेंचावरील ठोकळा होइल. ती चूक मी आयुष्यभर लक्षात ठेवली आणि कोणत्या खेळाच्या वाटेला गेलो नाही. आता तशी चूक नको म्हणून गुरुला घेउनच मैदानात उतरायचे ठरविले.
एका रम्य सकाळी मी गॅलेरीत उभा होतो. हल्ली मला सकाळ ही रम्य वगेरे असते असे जाणवायला लागले होते. त्याआधी रम्य सकाळ, रोमँटीक संध्याकाळ या फक्त कविकल्पना आहे असेच माझे प्रामाणिक मत होते. गॅलेरीतून खाली बघितले सकाळी उठनारा मी एकटाच नव्हतो कितीतरी होते. आजवर मी हेच समजत होतो की सकाळी उठण्याचा हक्क फक्त दूधवाला आणि पेपरवाला यांनांच आहे. माझ्यासारखे बेढब शरीर असनारे सकाळी उठून चक्क चालत वगेरे होते. बंद गळ्याच्या टी शर्टच्या आत चाळीस इंची पोट लपवत होते. हल्ली पोटाचा घेर चाळीस झाला की चाळीशी आली असे समजायचे. कुणी दंडाला मोबाइल बांधून धावत होते तर कुणी कवायत केल्यासारख जोरजोरात पावले टाकत चालत होते. कुणी धावत होते, मधेच चालत होते, मोबाइल मधे बघत होते, परत धावत होते. तसे माझे समान्य ज्ञान उत्तम आहे पण हे एकंदरीत प्रकरण मला विचित्र वाटत होते. त्या बेढब शरीरांच्या मेळाव्यात एक ओळखीचे बेढब शरीर दिसले. बारकाइने पाहिले तर लक्षात आले हा तर आमच्या ऑफिसमधला सेल्सवाला होता. मी त्याला आवाज दिला पण पठ्ठ्याने माझ्याकडे चक्क दुर्लक्ष केले. मनात म्हटले भेट लेका ऑफिसमधे तुला दाखवतो माझा इंगा. त्याच्या दुर्दैवाने तो भेटलाच. मी थेट त्याच्या व्यावसायिक कौशल्यावरच नैतिक हल्ला केला.
“अरे काय तू पक्का सेल्सवाला निघाला, गरज असली तर दहावेळा फोन करतो आणि सकाळी आवाज दिला तरी बघत सुद्धा नाही.”
“अरे बस क्या. माझे दिवसाला पंधरा हजार स्टेप्स करायचे टारगेट आहे तेंव्हा घाइत होतो.”
“स्टेप्सचे टारगेट हे काय प्रकरण आहे?” एखाद्या सोनाराला कुणी हे कॅरेट काय प्रकरण आहे असे विचारल्यावर तो ज्या नजरेने बघेल त्या नजेरेने तो माझ्याकडे बघत होता. दोन बोटांनी चालण्याची हालचाल करीत म्हणाला.
“स्टेप्स.”
“स्टेप्स माहीत आहे रे. या स्टेप्सचे टारगेट ही काय भानगड आहे.”
“दिवसाला किती स्टेप्स. आठवड्याला किती ते.”
“या स्टेप्स मोजनार कोण आणि कशा?” असे विचारताच मोठ्या उत्साहात त्याने हाताचे घड्याळ दाखविले.
“हे घड्याळ, हे मोजते स्टेप्स. गेल्या महीन्यात हाँगकाँगला गेलो होतो तिथे घेतले.”
या सेल्सवाल्यांना ते कुठे कुठे फिरले, तिथे जाउन काय खाल्ले आणि काय खरेदी केले याची जाहीरात करायची सवयच असते. हे असले धंदे करण्यापेक्षा कामावर लक्ष दिले तर कंपनीचा धंदा तरी होइल. मला या सेल्सवाल्यांची भयंकर चीड येते. यांचे ते रशियन सॅलड विथ अमेरीकन पिझ्झा आम्ही का सहन करायचे. मी याला फेसबुकवर सुद्धा अनफॉलो केले होते. आता मात्र माझ्या हातून घोडचूक झाली होती मला स्टेप्स प्रकरणातले फारसे कळत नाही असे त्याला सांगून चुकलो होतो. त्याने मग मला जगातले वेगवेगळे अहवाल स्टेप्स विषयी काय सांगतात याची तपशिलवार माहीती दिली. या सेल्सवाल्यांना कुठला डेटा कुठे फेकावे हे पक्के ठाउक असते. तेंव्हा याला व्यायामातला गुरु मानायला हरकत नाही असे ठरविले. स्टेप्स मोजायचे यंत्र असते हे मला माहीती नाही पण या सेल्सवाल्याला माहीती आहे या भावनेने माझ्यातला सॉफ्टवेअर इंजीनियर मात्र डिवचल्या गेला. मी आंतरजालावर शोध घेतला आणि तंत्रज्ञानाच्या मदतीने मोजून मापून व्यायाम कसा करतात याची पूर्ण माहीती करुन घेतली. तेंव्हा माझ्या लक्षात आले हा सेल्सवाला उगाचच हाँगकाँगच्या घड्याळीचे कौतुक सांगत होता हे स्टेप्स मोजायचे काम तर फोनमधे एक अॅप डाउनलोड करुनही होत होते. मी व्यायाम, Exercise, कसरत, वर्दीश असे सारे शब्द टाकून गुगल केले आणि व्यायामाची इत्यंभूत माहीती मिळविली. करायचे ते सारे समजून उमजूनच हेच माझे तत्व आहे. एका खुर्चीत बसून सारे ज्ञान आत्मसात केल्यानंतर मग मी व्यायाम सुरु करायचा निर्णय घेतला. मी सेल्सवाला नाही सॉफ्टवेअरवाला आहे तेंव्हा स्वतःसाठी टारगेट न ठरवता मी डेडलाइन ठरवली. एक सोमवार जाउन त्याच्या पुढच्या सोमवारपासून व्यायाम सुरु करायचे ठरविले.
कुठल्याही डेडलाइनसारखी ही डेडलाइन सुद्धा मिस झाली. इथे यमाला सुद्धा डेडलाइन सांभाळता येत नाही, तो सुद्धा त्या व्हेंटीलिटेर समोर हतबल झालाय हल्ली, तिथे तुम्ही आम्ही काय सांभाळनार. डेडलाइन चुकवायचे कारण काय तर हवी तशी (सांगू नये पण हव्या त्या किंमतीतली) शॉर्ट मिळाली नाही. जे करायचे ते अगदी शास्त्रशुद्ध पद्धतीने कर असा सल्ला आमच्य गुरुने दिला होता. तेंव्हा व्यवस्थित शूज, शॉर्ट वगेरे घेतल्याशिवाय घराबाहेर सुद्धा पडायचे नाही असेच मी ठरविले होते. उगाच माझी शॉर्ट चांगली नाही म्हणून मी चालने सोडले असे कारण नको उद्या.
मला अजूनही आठवते तो दिवस सोमवार होता, तसेही मी कोणतेही नवीन काम सोमवारीच सुरु करतो. सकाळी उठलो, नवीन शॉर्ट घातली, शूज थोडे छोटे होत होते पण ते पायात घट्ट बसल्याशिवाय ग्रीप येनार नाही असा दूरगामी विचार केला. थोडे हातपाय हलवले, देवाला नमस्कार केला देवा तूच मार्ग दाखविला. खाली उतरुन एखाद्या योद्ध्याच्या थाटात चालायला सुरवात केली. आयुष्यात आपण काहीतरी वेगळेच पाउल टाकले याचा प्रचंड अभिमान वगेरे वाटत होता. त्यादिवशी ऑफिसमधे सर्वांना सकाळी उठून चालन्याचे फायदे समजावून सांगितले. मूळ उद्देष होता मी रोज चालायला जातो हे सांगने. ऑफिसच्या मंडळीना मी सकाळी उठून चालायला जातो याचे फार कौतुक वाटले. घरी आल्यावर मुलांना सकाळी उठण्याचे फायदे यावर लेक्चर दिले. आमच्या कार्ट्यांनी मात्र मोबाइलवर गेम खेळण्याच्या नादात माझ्याकडे ढुंकुणही बघितले नाही. ही नवीन पिढी अशीच आळशी आहे असा विचार करुन मग मी बायकोकडे मोर्चा वळविला. सकाळी उठून अर्धा तास चालण्याचे फायदे मी तिला तब्बल एक तास समजावून सांगितले. भाजी शिजून होतपर्यंत तिने ते शांतपणे ऐकले आणि मग कुत्सितपणे हसली. मला प्रचंड राग आला. या घरात कुणाला व्यायामाचे महत्वच नाही. मग गांधीजी आठवले ‘First they ignore you’ वगेरे. सोमवार, मंगळवार आणि बुधवार मस्त गेले. सकाळी सकाळी उठल्यामुळे ऑफिसमधे झोप येत असली तरी मी कसा फ्रेश आहे हेच साऱ्यांना सांगत होतो. पण साला गुरुवार उजाडला तोच मुळी आकछी करीत. अंग दुखत होते. पायाचा व्यायाम केल्याने नाक आणि घशाला मत्सर वाटून त्यांनी असहकार पुकारला होता. अशा बिकट परिस्थितीत शांतपणे झोपण्याशिवाय मी काहीच करु शकत नव्हतो.
“काय आज सकाळ उठून चालायला नाही गेला?” बायकोने विचारले मी काही बोलनार तर तिने परत सुरु केले.
“नाही सकाळी उठून चालायचे बरेच फायदे असतात असे तूच सांगत होता म्हणून विचारले.”
असा टोमणा मारुन ती कुत्सितपणे हसली. आज, हो आज मला समजले होते सोमवारी ती कुत्सितपणे का हसली होती. आपण विचार करतो त्यापेक्षा बायको आपल्याला जरा जास्तच ओळखत असते. या साऱ्यात एक आठवडा गेला. त्यात एक दिवस WFH प्रकरण पण झाले. हल्ली WFH ला काही कारण लागत नाही. एकदा तर कुणीतरी मी WFH आहे दिवसभर मुलाच्या शाळेत काम आहे असे सुद्धा मेल टाकले होते. या साऱ्यातून एक शिकलो व्यायाम हे वाटते तेवढे सोपे प्रकरण नाही त्याचे स्वतःचे एक गणित असते ते समजूनच पाउल उचलायला हवी. मला माझे समजले होते आणि मी तेच करनार होतो पण गुरुचे मत घ्यायला हवे ना, नाहीतर गुरुचा उपयोग तरी काय. मी माझ्या फ्रेंड, फिलॉसॉफर आणि गाइडला भेटलो.
“सुरवातीला हे असच होत असत सवय लागली की होइल बरोबर.”
आता साक्षात गुरवर्यांनीच असे सांगितल्यावर मला चांगलाच धीर आला. रोज सकाळी उठून साडेपाचऐवजी साडेसहाला चालायला सुरवात केली. रोज चालत होतो, अगदी नित्यनियमाने चालत होतो. हल्ली बायको कुत्सितपणे हसत नव्हती. मी चालून आल्यावर रोज पोटाचा घेर मोजत होतो तेंव्हा मात्र बायको हसत होती. रोज चालून सुद्धा पोटाच्या घेरात एक तसूभर फरक पडत नव्हता.  मला वाटल होत महीन्याभरात मी दिशा पाटनी नाही पण निदान सोनाक्षी सिन्हा तरी नक्की होइल. पोटाने युद्ध मांडले होते ते सुइच्या अग्रावर मोजण्याइतके सुद्धा मागे हटायला तयार नव्हते. पोटाचे साम्राज्य अबाधित होते. महीना गेला दोन महीने गेले पण या युद्धात माझी सरशी होण्याची शक्यता दिसत नव्हती. धीर खचायला लागला होता. गुरवर्यांची आठवण झाली पण ते काही महीन्यासाठी युरोपला गेले होते. ही गुरुवर्य मंडळी ना नेमकी गरज पडली तेंव्हाच गायब असतात. परशुरामाने कर्णाला शिकवलेल्या विद्येसारखे ऐन वेळेवर धोका देतात. आता माझे मीच ठरवायचे ठरविले. काही पोटवाले चालता चालता धावतात असे दिसले तेंव्हा आता आपणही त्यांच्यासारखेच चालता चालता धावायचे असे ठरविले. माझा निर्णय मी स्वतःच घेतला. बायकोने लग्नानंतर सुरवातीला कितीवेळा सुनावले होते काही तर स्वतःच्या मताने ठरव. नंतर तिने असे म्हणने सोडून दिले आणि माझ्या संबंधित निर्णय़ तीच घ्यायला लागली. यावेळेस काहीच रिस्क घ्यायची नाही असे ठरविले. आधी आंतरजालावर शोध घेतला तेंव्हा C25K असे मोबाइलचे अॅप सापडले. ते हातात मोबाइल घेउन धावनारे हेच अॅप वापरत असतील असा आपला अंदाज. त्यात होत दोन मिनिट चालायचे आणि दोन मिनिट धावायचे असे गणित होते. त्याला काय लागते दोन मिनिटे तर कधीही धावता येते. त्या अॅपमधे काहीतरी गडबड होती शंभर मीटर जरी चाललो तरी चालण्याचे दोन मिनिट संपून जात होते परंतु धावायचे दोन मिनिट मात्र दोनशे मीटर धावले तरी संपत नव्हते. मी चुकलो असल्याची शक्यताच नव्हती त्या अॅपमधेच गडबड होती. या अशा अॅपमुळे मी मॅराथॉन धावू शकलो नाही, तसे काही नसते तर मी आतापर्यंत दोनतीन मॅराथॉन तरी पूर्ण केल्या असत्या. आमच्या घऱच्यांना आमच्या समस्यांची काही पर्वाच नव्हती. आमचे कुटुंब सांगत होते अरे धावण्याचा वेग चालण्यापेक्षा जास्त असतो म्हणून जास्त अंतर धावावे लागते. असे असते का कधी, नवऱ्याचे कौतुकच नाही. माझे गुडघे प्रचंड दुखायला लागले. धावने तर सोडा पण चालने सुद्धा मुष्किल होउन बसले. गुरवर्य बाहेरुन येताच गुरुवर्यांचा सल्ला घ्यायला गेलो.
“तुझ्या खानदानीत कधी कोणी धावले होते का? झेपत नाही ते धंदे कशाला करायचे?” गुरुवर्यांनी असे खानदानावर घसरणे मला अजिबात आवडले नव्हते. तो फक्त सेल्सवाला असता तर त्याला चांगले सुनावले असते.
“मी आता काय करु चालून एक सेमी पण पोट कमी होत नाही आहे?”
“अस काही कर जे तुला करायला आवडते. जे तू करीत आला आहे.”
खरतर या दोन्ही प्रश्नाचा उत्तर एकच होत आणि ते होत झोप. झोपा काढण्यात मी वस्ताद होतो आणि मी झोप घ्यायला कधीच कंटाळा केला नव्हता कारण मला झोप प्रचंड आवडत होती. पण अजूनपर्यंत तरी अमेरीका किंवा युरोपमधल्या कुठल्याही संशोधनातून हे सिद्ध झाल नव्हत की जास्त झोप घेतल्याने पोट कमी होते. तसे काही असते तर हे सकाळी उठून धावायचे किंवा चालायचे सोडून मी मस्त झोप काढली असती. मग दुसर काय मी करु शकत होतो. खूप विचार केल्यावर लक्षात आले की आवडो किंवा न आवडो पण लहान असताना मी सायकलींग खूप करीत होतो. तेंव्हा माझे शरीर सायकलींगलाच योग्य असेल.
असा सुज्ञ विचार करुन मी तिला घरी आणले. ती माझी मैत्रीण झाली, माझी सोबती झाली. आता मी तिला घेउन फिरायला जातो. आणि मुख्य म्हणजे आता तिच्यामुळे मला व्यायामाची गोडी लागली आणि शेवटी एकदाचे माझ्या आयुष्यात वळण आले.

रंगेहाथ

पात्र परिचय

बॉसः वय वर्षे पन्नास, केस थोडे पांढरे, अंगात सुट, टाय, एका चांगल्या कंपनीत मोठ्या हुद्द्यावर असणारा व्यक्ती.
मुलगी: सेक्रेटरी (Interview ला आलेली) मॉडर्न, गुडघ्यापर्यंतचा स्कर्ट, अंगात टॉप, चांगल्या कंपनीतली सेक्रेटरी वाटावी अशी.
(पहीली एंट्री बॉसची.)
बॉसः हॅलो एव्हरीबडी मेरा नाम है.. जाउ द्या शेक्सपिअर सांगून गेला नावात काय आहे तरी आपण नाव नाव करीत असतो. अहो तुम्ही तुषार कपूरला सचिन तेंडुलकर म्हटले म्हणून काय तो शेन वार्नला उभा आडवा हाणनार आहे. तर मी बॉस, बॉस हा बॉस असतो त्याला काही नाव नसत जमलस तर त्याला नावे ठेवायची असतात. मी दर सहा महिन्याला एक सेक्रेटरी बदलतो. का वगेरे असे खोलात शिरायची गरज नाही. आम्हाला हुषार, मनमिळावू, कर्तव्यृदक्ष, आधुनिक विचाराची, उदारमतवादी सुसंस्कृत कन्या हवी अशी जाहीरात पेपरात दिली. गोंधळलात ना, तो पेपरवालही तसाच गोंधळला होता. त्या मूर्खाने ही जाहीरात अपॉइंटमेंटस एवजी वधू पाहीजेच्या खाली टाकली होती. बर झाल तो संपादक नेहमीचा होता आणि त्याच्या लक्षात आले. अशी जाहीरात वाचून कित्येक सुकन्यांचे अर्ज आलेत. मग मी काय केले ती पंचवीसच्या पुढची आहे ते सारे रेझ्यमु रिजेक्ट. आता काय करायचे कुणी सलवार किंवा जीन्स मधे काकूबाइ आली असेल ना तर तिला सिक्युरीटी ऑफिस मधेच बसवून ठेवायचे दिवसभर. कंटाळून घरी जाइल बिचारी. आपण बिर्याणीवाले वरणभात जमत नाही. आज येणारी कन्या मात्र तशी नाही, ती म्हणजे चवळी आहे अगदी. तिला येताना पाहताच आपला कलेजा खलास झाला.
(सेक्रेटरीची एंट्री)
मुलगी: हाउ डू यू डू
बॉसः ओ फाइन फाइन हाउ डू यू डू . किती गोड बोलता तुम्ही. तुमच ते हाउडूयूडू ऐकताना गाण ऐकल्यासारख वाटल.
मुलगी: मायी माय म्हणली
बॉसः मायी माय म्हणली (धक्का बसल्या सारखा प्रश्नार्थक चेहरा करुन तिच्या भोवती एक फेरी मारतो परत तेच वाक्य) तुझी माय म्हणली
मुलगी: हो मायीच माय म्हणली नाहीतर का तुमची माय आलती का माझ्या घरी म्हणायला.
बॉसः देशीच्या बॉटलला स्कॉचच लेबल. नाही माझी माय कशी येणार तुझीच माय म्हणली.
मुलगी: मायी माय म्हणली
बॉसः काय म्हणली?
मुलगी: मायी माय म्हणली साखर पाण्यात आणि पुरुष गाण्यात एकसारखे विरघळतात
बॉसः तुझ्या माय(पॉज)च अस म्हणन होत. बर ते जाउ दे तुझ नाव काय
मुलगी: मंगली पांडुरंग सेनखाते
बॉसः अच्छा एम. पी. सेनखाते. तुझ गाव
मुलगी: टेंभुरड, जिला बुलढाणा
बॉसः तुझ शिक्षण.
मुलगी: तुम्ही काय शिरगणती वाले हायत का इतक्या चौकशा करुन रायले?
बॉसः नाही तस विचाराव लागत
मुलगी: बारावी झाल, बी ए होउन जाइन कधीतरी
बॉसः होउन जाइन
मुलगी: मंग म्या का खोटी बोलते काय
बॉसः नाही तू कशी खोटी बोलणार होशील होशील पास, बर तुला सेक्रेटरीच्या कामाचा काही अनुभव आहे का.
मुलगी: सिग्रेटरी, म्या सिग्रेट वढत नाही
बॉसः सिग्रेटरी नाही सेक्रेटरी
मुलगी: मंग काही येगळ असत का? ते कस वढतात
बॉसः कोणी काही ओढत नाही. हे बघ तुला सेक्रेटरीच्या कामाचा काही अनुभव आहे का? तू या आधी तुला कुठे सेक्रेटरी म्हणून काम केले आहे का? तसा अनुभव असेल तर तुला कामावर ठेवता येइल.
मुलगी: माझी माय म्हणली
बॉसः आता आणखीन काय म्हणली.
मुलगी: माझी माय म्हणली काम येत नसन तर शिकून घ्याच.
बॉसः अस म्हणाली तुझी माय. मग काय काय शिकवायच आम्ही.
मुलगी: तुम्हीच ठरवा
बॉसः जगाचा बराच अनुभव दिसतो तुझ्या मायला. हे बघ तुला काही प्रश्नांची उत्तरे द्यावी लागतील. तुला मिटींग सेट करता येते का
मुलगी: मिंटींग, मिंटींग म्हणजे काय
बॉसः मिटींग म्हणजे चार लोकांना एकत्र बोलवायच.
मुलगी: ते म्हणता. ते आता करते त्याले का लागते. (दोन जोरात शिट्ट्या मारते) ए संप्या, ए गंप्या, ए इन्या, ए धन्या यार साऱ्यांनो. एका शिट्टीत सारे जमते बघा. त्यायन शिट्टया मारल्या का अजून चार लोक येते.
बॉसः इथे ऑफिसात बसून शिट्टया मारनार आहात का?
मुलगी: मंग काही येगळ असत का ते?
बॉसः अहो ही ऑफीसमधली मिटींग आहे इथे अशा शिट्ट्या नाही मारता येत. इथे मिटींग कॅलेंडर मधे सेट करावी लागते. तुम्हाला कॅलेंडर तरी वापरता येते का?
मुलगी: होSSSS (जोरात हसते) कॅलेंडर वापराले का लागते. (भिंतीवरच कॅलेंडर वापरायची ऍक्शन करुन दाखवते) अस केल की झाल. आमच्या घरी मारुतीच, गणपतीच, देवीच सारे कॅलेंडर हाय. माया मोबाइल मधे पोरायचे नंबर कॅलेंडर वरुनच आहे कोणाचा जानेवारी तर कोणाचा फेब्रूवारी. इचारा काहून
बॉसः का का
मुलगी: म्हणजे लक्षात रायते कणचा कधी भेटला ते.
बॉसः अच्छा! कॅलेंडरचा हाही उपयोग आहे वाटत. ते कॅलेंडर नाही. तुला आउटलुक तरी माहीत आहे का
मुलगी: आउटलुक. माहीत आहे ना, इग्रजी साळेत नाही गेली म्हणून का झाल तेवढ तर येते. म्या एक लुक देला का पुढचा आउट.
बॉसः अहो तस आउटलुक नाही हो आउटलुक म्हणजे….. कस सांगू तुम्हाला तुला मेल माहीत आहे का मेल
मुलगी: माहीत हाय तुम्ही मेल म्या फिमेल
बॉसः ते मेल नाही. ते इ मेल, जी मेल, हॉट मेल
मुलगी: हॉट मेल ह्रितिक रोशन
बॉसः तस नाही. मेल वापरायच असत
मुलगी: म्या बारावी का अशीच पास झाले का. सारे मेलच तर होते माया मांग. माझी माय म्हणली
बॉसः आता परत काय म्हणली.
मुलगी: माय म्हणली प्रत्येक यशस्वी पुरषामाग एक स्त्री रायते पण एका यशस्वी स्त्रीमांग हजारो पुरुष रायते.
बॉसः अस म्हणली तुझी माय.
मुलगी: मंग खोट सांगते काय. मेलच माया मदतीले धावून आले म्हणून म्या बारावी झाले. सांगू तुमाले कशी पास झाले ते.
बॉसः बर ते जाउ द्या तुला एक्सेल येते का. मीच सांगतो काय ते नाहीतर परत कुठे तरी जाशील. एक्सेल म्हणजे त्यात ते उभ्या लाइनी, आडव्या लाइनी, चौकटीत आकडा
मुलगी: आकडा लावते त्याले एक्सेल नाही मटका म्हणते साहेब. मी सांगते तोच आकडा येते पाहा.
बॉसः तू लावलेलाच आकडा येतो ते कस?
मुलगी: माया एक दोस्त मटकेवाला हाय.
बॉसः अच्छा
मुलगी: आपला दोस्ताना येकदम झकास हाय येक तंबाखूवाला भोकणा, दुसरा मटकेवाला फेंगडा हाय, तो गुत्तेवाला बोबडा हाय अन तो चाकूवाला बहिरा हाय. बहिरा म्हणजे तो बहिरा नाही पण लोक त्याले अस म्हणते.
बॉसः तू जरा जास्तच मनलावू आहे, आय मिन मनमिळावू.
मुलगी: तुमाले माया दोस्ताची गंमत सांगू का
बॉसः ते राहू दे. कामाविषयी बोलू आपण. काही नाही तर निदान टायपिंग तरी येत का तुला
मुलगी: माझी माय म्हणली कॉपी पेस्टंच्या जमान्यात टायपिंगची काय गरज.
बॉसः तुझी माय इथपर्यंत पोहचली. ना तुझ धड शिक्षण झालय, ना तुला कामाचा अनुभव आहे. तुला नोकरी द्यायची म्हणजे कठीण आहे.
मुलगी: मी काय म्हणते साहेब ते मेल, ते वर्ड, ते एक्स्ल तुमाले येते ना
बॉसः हो
मुलगी: मंग तुम्हीच ते वापरना म्या आपली गाण म्हणते, नाचते.
बॉसः नाच गाण ऑफिसात चालनार नाही.
मुलगी: मंग भायेर जाउ
बॉसः हा विचार करता येइल. तरी ऑफीसचे काहीतर काम आले पाहीजे ना.
मुलगी: (ती रडायला लागते. जोर जोरात रडायला लागते.) माझी माय म्हणली तुम्ही सायबान, मेहरबान, कदरदान, अब्बाजान आहात.
बॉसः
मुलगी: मले नोकरी पायजे (परत रडते, जोर जोरात रडते)
बॉसः ठिक आहे मी तुला देतो नोकरी
मुलगी: तुम्ही मले काम द्यान, मले ते वर्ड, एक्सेल, ते तुमचे मेल फि मेल काही नाही आल तरी बी काम द्यान
बॉसः हो तुला ते काही नाही आले तरी मी नोकरी देतो.
मुलगी: ते टायपिंग बी नाही आले तरीही
बॉसः हो टायपिंग नाही आले तरीही
मुलगी: शाब आप कितने अच्छे हो, आप महान हो, आप ये हो, आप वो हो बल्की मै कहू
बॉसः बस, बस, अंदाज अपना अपना मी पण बघितला आहे. मी तुला कामावर ठेवतो पण माझ्या काही अटी आहे
मुलगी: अटी कंच्या
बॉसः तुला इथे ओव्हरटाइम करावा लागेल
मुलगी: ओवरटाइम हे काय असत
बॉसः ओव्हरटाइम म्हणजे दिवसा खूप काम असतात मग कधी कधी सारी काम दिवसात पूर्ण होत नाही अशावेळेला मग ती काम रात्री जास्ती काम करुन पूर्ण करावी लागतात. त्या कामाचे जादा पैसे पण मिळतात.
मुलगी: अस व्हय ते, करीन ना म्या बी ओवरटाइम करीन. पण साहेब म्या का म्हणते आपण जी काम रातच्याला करायची ती दिवसाच केली तर. तुमाले जादा पैसे बी नाय पडणार
बॉसः मला काय तसही चालेल, दुसरी अट तुला माझ्या सोबत टू… नाही ते नको हं दौऱ्यावर याव लागेल
मुलगी: दौरे (चक्कर आल्यासारखी ऍक्शन करीत बोलते)
बॉसः ते दौरे नाही. बाहेरगावी जाणे.
मुलगी: पिकनीक होय. पिकनाकले मी कुठेही येते. आमच्या साळच्या पिकनिकसाठी आम्ही नदीच्या काठावर गेलतो तेथ गेल्यावर समजल गाववाल्यांन तेथ बी हागीणदारी करुन ठेवली म्हणून. तुमाले गंमत सांगू.
बॉसः नाही नको. मी पिकनिक विषयी नाही बोलत आहे. मी म्हणतोय ऑफिसच्या कामाच्या निमित्ताने बाहेर जाणे.
मुलगी: मंग टूर म्हणा की हो काय ते फेफर आल्यासारख दौरे म्हणता. मी कुठ बी येते.
बॉसः अस तू कुठ बी येते
मुलगी: का हो साहेब तुमच्या आधीच्या शिग्रेटवरी बी ओवरटाइम करत होत्या का, त्या बी तुमच्यासंग टूरवर येत होत्या का
बॉसः वावा यायच्यान. टूर वर यायच्या ओव्हरटाइम करायच्या
मुलगी: मंग तुम्ही काय करत होता,
बॉसः काही विचारु नको गंमतच आहे ती,
मुलगी: अस कणची गंमत आहे साहेब. तुम्ही का त्यांच्या बाथरुम मधे कॅमेरे लावून पाहात होता का, का सरबताच्या ग्लास मधे औषध देत होता.
बॉसः आता तुझ्या पासून काय लपवू काही असतात मूर्ख पोरी हटखोर तेंव्हा असे उपाय करावेच लागतात. साऱ्याच थोडी तुझ्यासारख्या समजूतदार आणि उदारमतवादी असतात.
मुलगी: अस सांगू माझी माय काय म्हणली ते. माझी माय म्हणली इंन्सपेक्टर श्रुती देशमुख अशा नराधमाची अजिबात गय करु नको. त्याच्या तोंडाला काळ फास, त्याची गाढवावरुन धिंड काढ आणि त्याला भर चौकात जोड्यान बदडून काढ. खूप तक्रारी होत्या तुझ्याविरुद्ध बरा सापडला आज रंगेहाथ.

स्टार्टअप स्वप्ने आणि सौदेबाज

IMG-20170220-WA0002
Get back to drawing board

बापाने गुंतवणुक म्हणून घेतलेल्या पुण्यातल्या फ्लॅटमधेच राजनने आपले ऑफिस थाटले होते. परवा खालेल्या पिझ्झाचा बॉक्स न फेकल्याने त्याचा वास रुममधे पसरला होता. कालचे उरलेले अर्धे सँडविच तसेच पडले होते. कांपुटरच्या केबल्स अस्ताव्यस्त पसरल्या होत्या. खुर्चीत बसून, समोरच्या टेबलवर पाय ठेवून ‘Power of Positive Thinking’ अस पुस्तक छातीशी धरुन राजन तसाच झोपला होता. दरवाजावरची बेल वाजली. राजनला ऐकू आली तरी दुर्लक्ष करुन तो झोपलाच राहीला. परत बेल वाजली. राजनने आत बघितले पार्टनर नव्हते. घड्याळात बघितले दहा वाजले होते. बाई आली असेल दोन दिवस ती नव्हती. बाई नसली की खाणे आणि खोली दोन्हीची आबाळ होते. राजनने दार उघडले बाइच होती. सकाळी सकाळी न सांगता पार्टनर्स कुठे निघून गेले म्हणून तो वैतागला होता. खर तर पार्टनर त्याच्या वैतागाचे कारण नव्हते. त्याच्या वैतागाचे कारण होते राहुल पंडीत, ‘The Great Rahul Pandit’ स्टार्टअप विश्वाचा महागुरु राहुल पंडीत, व्हीसी कंपनीचा फंड मॅनेजर राहुल पंडीत, इंग्रजी बोलनाऱ्या व्हीसींच्या दुनियेतल मराठमोळ नाव राहुल पंडीत, आपला वाटनारा पण कुणाचाही नसनारा राहुल पंडीत.

खरगपूरला असल्यापासूनच राहुल पंडीत हा राजनचा हिरो होता. तो त्याला ट्विटरवर फॉलो करीत होता. त्याचा ब्लॉग नियमाने वाचत होता. राहुल पंडीत या नावाने त्याला भारावून टाकले होते. राजनने स्वतःहून पुढाकार घेउन त्याला कॉलेजच्या सेमीनारला बोलावले होते. त्याच्याशी ओळख करुन घेतली होती. त्याचा नंबर घेतला होता. त्याला दुसरा राहुल पंडीत व्हायचे होते. शिक्षण संपले, चांगल्या पगाराची नोकरी लागली. दिड वर्ष नोकरी केली पण स्टार्टअपचा किडा डोक्यात होताच. एका संध्याकाळी त्याने राहुलच्या ब्लॉगमधे वाचले ‘Highly paid job is an emotional slavery’. दुसऱ्या दिवशी त्याने नोकरीतून राजीनामा दिला. तो थेट राहुलला जाउन भेटला त्याच्या डोक्यातल्या वेगवेगळ्या कल्पना त्याला सांगितल्या. राजन नंतर पुढे राहुलला भेटतच राहीला. पण जसजशा भेटीगाठी वाढत गेल्या तसतसा राजनच्या मनातला राहुल मात्र उतरत गेला. मराठी बोलतो म्हणून जवळचा वाटत असला तरी तो दर दुसऱ्या वाक्यात एक मराठमोळी शिवी हासडत होता. कुणाही समोर कसाही राजनचा पाणउतारा करीत होता. गेल्या चार महीन्यात त्याने राजनला आयझेड पासून ते वायझेड पर्यंत साऱ्या शिव्या दिल्या होत्या. पन्नासेक बिझेनस प्लॅन बनवून घेतले होते, एकेक स्लाइड दहा वेळा बनवून घेतली होती. हीरो, आदर्श असा राहुल पंडीत आज राजनसाठी फक्त फंडींग मिळवायचे साधन झाला होता. पण…. राजनला पुण्यातल्या टेन डाउनिंग स्ट्रीट पबमधली मिटींग जशीच्या तशी आठवत होती.
“स्टार्ट अप क्या है?”
“ग्रेट आयडीया”
“बकवास, दिवसाला हजारो आयडीया मी केराच्या टोपलीत फेकतो.”
“टीम”
“भंकस. क्या औकात क्या है तेरी? कित्येक आयआय़टी वाले माझ्या मागे मागे फिरतात.”

आयआयटी जाउ द्या पण साध इंजीनियरींग पण न केलेला राहुल राजनची औकात काढत होता. या राहुलचे कतृत्व काय तर याने कसली तरी कंपनी काढली तीन चार वर्षे चालवली, कुणाला तरी विकली आणि त्या कंपनीने सहा महीण्यात ती प्रॉ़डक्ट लाइन बंद केली. सारी माणसे हाकलून लावली. न खपनाऱ्या प्रॉ़डक्टची कंपनी काढूनही हा मात्र स्टार्टअप विश्वाचा महागुरु झाला.
“Startup is all about money.”
राहुल बडबडत होता राजन ऐकत होता. राजन मनातल्या मनात शिव्या हासडत होता ‘साला ढक्कण’. हातातला ग्लास त्यातल्या बीयरसकट राहुलच्या तोंडावर फेकावा असे राजनला वाटत होते. सारा राग गिळून राजनने शांतपणे विचारले.
“साऱ्या मिटींग झाल्या फंडींगचा निर्णय कधी होइल?”
“फंडींग, तुझ्या प्रॉ़डक्टसाठी” काहीवेळ जीवघेणा पॉझ. “We like it, करु फंडींग.”
राजनचा आपल्या कानावर विश्वासच बसत नव्हता. आता बियरसुद्धा चढली की काय अशी शंका त्याला आली. तो गोंधळलेल्या चेहऱ्याने राहुलला बघत होता.
“Yes man, we will fund you but ….. before that just get three customers. We will fund you what you want at the equity you want to give.”
काही क्षणांपूर्वी आकाशात असनारा राजन धाडदिशी जमीनीवर कोसळला. गेली सहा महिने त्याने राहुलच्या मागे खर्च केली होती. त्याच्या शिव्या ऐकल्या होत्या. बिझनेस प्लॅन, इक्वीटी यातच तो गुंतला होता. हे सारे का तर एक दिवस हे ऐकायला की कस्टमर आण मी पैसे देतो. हेच करायचे होते तर तो कस्टमरच्या मागे लागला असता याच्या मागे लागून काय मिळवले दिवसाला डझनभर शिव्या. कालपर्यंत हाच सांगत होता चांगली आय़डीया चांगल्या तऱ्हेने प्रेझेंट केली की फंडींग येते. प्रॉडक्ट कस्टमर हे कसे पळत येतात मग.
“मला सीड फंड हवाय राहुल ग्रोथ फंड नाही, प्रॉडक्ट बनवायच आहे.”
“आयXX तू मला शिकवतो फंडींग काय ते. तुझ्या त्या स्लाइडवर पैसे उधळायला बापाचा माल वाटला का रे. नो कस्टमर नो मनी.”

त्या दिवसापासून राजनचे एकच ध्येय होते या राहुलला त्याच्याच खेळात हरवायचे. त्याचसाठी राजन दिवसरात्र मेहनत करीत होता. प्रॉडक्टवर काम करीत होता कस्टमरला फोन करीत होता. गेले तीन महीने त्याने कित्येक कंपन्यांना लिहीले होते, प्रत्यक्षात जाउन भेटला होता. प्रदर्शनात भाग घेतला होता. पण कुठनही काहीच उत्तर येत नव्हते. राहुलला आपण हरवू शकत नाही याचीच त्याला प्रकर्षाने जाणीव होत होती. सारा उत्साह, जोश संपला होता. आतातर जीमेल उघडायचासुद्धा कंटाळा येत होता. दरवाजा वाजला पार्टनर आले होते. त्यांनी राजनला बघून न बघितल्यासारखे केले. राजन हल्ली खूप चिडचिड करतो म्हणून ते त्याच्याशी कमीच बोलत.
“Guys, I want to talk to you.” दोघही निमूटपणे राजन जवळच्या खुर्चीत येउन बसले. सहस्त्रने विचारले.
“वाइंड अप?”
“नाही”
“Inflection”
“नाही, एक कस्टमर इंटरस्टेड आहे.”
“काय?” सहस्त्र जवळ जवळ उडालाच. त्याने खुर्ची उलट करुन राजनच्या आणखीन जवळ नेली.
“VDM Textiles. हा माणूस आपले आयुष्य बदलू शकतो. मी नेटवर चेक केल. अहमदाबादची पार्टी आहे. सुरतला दोन आणि अहमदाबादला एक फॅक्टरी आहे. नवीन फॅक्टरी काढलीय ओनली फॉर एक्सपोर्ट. फायनल टॉक, अहमदाबादला बोलवलय.”
“हा मला हवाय राजन. I want him.”
“मी फोन केला, मेल केले. रिक्वार्मेंट घेतल्या. मोठ प्रोजेक्ट आहे. एक करोडपर्यंत तरी जाइल.”
“ग्रेट. अंशी लाखाचा कोट देउ. साठपर्यंत ठीक आहे नाहीतर सरळ उठून येउ.”
“मी तुमचा प्रॉडक्ट का घेउ?”
“तुला कोण घे म्हणते?”
“काय म्हणायच काय तुला?”
“आपण रिहर्सल करायला हवी.”
“का रामलीला आहे का तमाशा?”
“सहस्त्र तो बरोबर बोलतोय. आपल्याला सेल्सचा अनुभव नाही तेंव्हा मॉक ड्रील हवी. चला आताच सुरु करु या. TRAP, Textile Resource Automation Planning is specially designed for textile. It gives 14% productivity improvement. Highest in Industry.”
“ते खरे असेलही पण इतरही प्लेयर आहेच ना.”
“Let me take this, our solution not only improves productivity by 14% but also reduces wastage to half. काम ज्यादा और वेस्टेज कम.”
“तुम्ही नवीन आहात, पोर आहात उद्या पळून जाल.”
“त्याची काळजी नसावी, आम्ही दोन वर्षाची सर्व्हीस गॅरंटी देतो. दोन वर्षे सॉफ्टवेअर अपडेट फुकट.”
“इतकच नाही तर शेवटची पाच टक्के रक्कम आम्ही दोन वर्षे ग्राहक सेवा दिल्यानंतरच घेतो.”
“Awesome, this is working guys.”

मुंबइवरुन ट्रेन पकडायची असल्याने सहस्त्र आणि राजन मध्यरात्रीच पुण्यावरुन निघाले. अहमदाबादला पोहचत पर्यंत दहा वाजले. अजूनही अर्धा तास वेळ होता मिटींग साडेदहाची होती. रिक्षात मधेमधे कुठलातरी मुद्दा आठवत होता, त्यावर चर्चा होत होती. अधेमधे चर्चेत राहुल आला की दोघांच्याही तोंडात दोन शिव्या येत होत्या, मस्तकात आग भडकत होती.
“तुला सांगतो राजन आज जर हे डील झाले ना तर हे व्हीसी लाइन लावतील आपल्यासमोर. त्या राहुलचा थोबडा बघण्यासारखा असेल.”
“असे कस्टमर मिळाले तर फंडींगची गरजच काय?”
मोठ्या रस्त्यावरुन रिक्षा आत वळली. आता छोट्या छोट्या गल्ल्या दिसू लागल्या, पुढे गोशाळा आली इकडे कुण्या कंपनीचे ऑफिस असेल असे अजिबात वाटत नव्हते. एकदोन गल्ली गेल्यावर रिक्षा एका जुन्या, पडक्या इमारतीसमोर उभी राहीली. दोघांनीही रिक्षातून बाहेर बघितले. इमारतीवर जय श्रीकृष्ण टेक्सटाइल्स भवन असे लिहिले होते. कंपनांच्या यादीत एक नाव VDM Textiles असेही होते. दोघेही आत गेले. आतली परिस्थिती वेगळी होती. बाहेरुन जुनाट वाटनाऱ्या इमारतीत आत साऱ्या आधुनिक सुविधा होत्या. प्रशस्त असे रिसेप्शन होते. दोघांनीही रिसेप्शनीस्टला आपले कार्ड दिले. तिने कोणाला तरी फोन केला. एक विशीतला तरुण बाहेर आला.
“राजन”
“हो मीच.”
“एमडी साहाब वेट करके निकल गये.”
“निकल गये.”
“उनको जरुरी काम था. आप बैठीये, आ जाएंगे. आपको लेने स्टेशनपे मर्सिडीज भेजा था.”
राजन आणि सहस्त्र दोघांनीही एकमेकांकडे बघितले. घ्यायला मर्सिडीज येउनही आपण रिक्षाने आलो साल फुटक नशीब आपल. त्या विशीतल्या तरुणाने दोघांनाही आत एका खोलीत बसवले. छान लेदरसोफा होता. सहस्त्र तर पाय लांब करुन पसरला सुद्धा, तेवढ्यात एक मनुष्य पाणी घेउन आला.
“थँक्यू.”
“नाष्टा सर, फाफडा, जलेबी, ढोकला?”
“नही नही. हमने कर लिया है.” सहस्त्रने आश्चर्याने राजनकडे बघितले.
“चाय या कॉफी?”
“दो फिल्टर कॉफी लेके आना.” राजनने काही बोलायच्या आतच सहस्त्रने उत्तर दिले. तो मनुष्य लगेच दोन कॉफी, बिस्किटे आणि दोनतीन प्रकारची शेव घेउन आला. खाणे झाले, कॉफी झाली पण अजून कोणी आले नव्हते. दोघेही वॉशरुममधे गेले, तोंडावर पाणी मारले, आळोखेपिळोखे दिले, तोंड वेडवाकडे करुन तोंडाचा व्यायाम केला, घसा खाकरला, टाय ठिक केला. परत त्याच खोलीत येउन बसले. एक तास गेला, दीडतास गेला, दोनतास गेले. कोणीच आले नाही फक्त तो मघाचाच मनुष्य पाणी घेउन येत होता. एक वाजता सकाळचा विशीतला तरुण आला.
“एम डी साहाबको टाइम लगेगा. आप खाना खा लिजिये.”

लगेच सहा सहा वाट्या असनाऱ्या दोन थाळ्या आल्या. साग्रसंगीत गुजराती जेवण आणि वरुन आग्रह. हे खाउन पहा, ते खाउन पहा. दोन दिवसापासून उपाशी असल्यासारखे दोघांनीही जेवण केले. बरोबर तीन वाजता चहा आला. आता कंटाळा आला होता. सहस्त्र मधे मधे रिसेप्शनला जाउन विचारत होता पण काहीच उत्तर नव्हते. पाच वाजता कचोरी आली परत चहा आला. सहा वाजता ऑफिस सुटायची वेळ झाली. हळू हळू सारी इमारत रिकामी झाली, सारे दरवाजे बंद झाले, सारे दिवे विझले फक्त यांच्या खोलीतला दिवा सुरु होता. बाहेरही कुट्ट अंधार होता, असा अंधार जुनाट इमारत, पूर्ण इमारतीत दोन वॉचमन आणि हे दोघे. भिती वाटली. दोघांनाही आता कसलीच हालचाल करावीसी वाटत नव्हती दोघेही शांतपणे सोफ्यात बसले होते. नऊ वाजले. मघाचाच मनुष्य परत दोन थाळ्या घेउन आला. परत आग्रह करुन जेवण झाले. पोटात जागा नसतानाही खावे लागले. रात्री न झालेली झोप, सकाळपासून एकाच जागी बसून आलेला कंटाळा आणि भरपूर जेवण यामुळे जेवण झाल्यावर लगेचच दोघांनाही झोप आली. तिथेच सोफ्यावर दोघेही झोपले.

“साहाब एमडी साहाब बुला रहे है.”
सकाळचाच विशीतला तरुण उठवत होता. आता तो पायजामा, शर्ट घालून होता. राजनने घड्याळात बघितले रात्रीचे साडे अकरा वाजले होते. कसलाही विचार न करता दोघेही त्या तरुणाच्या मागे निघाले. क्युबीकल मागे क्यबीकल असे करीत तिघेही चालले होते. इमारतीच्या दुसऱ्या टोकाला आले. मागे थोडी मोकळी जागा होती तिथे कसलातरी घाण वास येत होता. एक गल्लीसारखा रस्ता ओलांडला समोर मोठा बंगला होता. बंगल्याचे फाटक उघडून आत शिरले. बंगल्याच्या इमारतीच्या बाजूने फरशा टाकून बंगल्याच्या मागे जायला छोटा रस्ता केला होता. बंगल्याच्या मागे अंगण होते पण सारा अंधार होता त्यामुळे कुठे काहीच दिसत नव्हते. मेहंदीची आणि गुलाबाची झाड येवढच काय ते दिसत होत. रातकीड्यांची किरकिर मात्र ऐकू येत होती. बरेच चालल्यावर एक छोटी पण दोन मजले असनारी इमारत दिसली. इमारतीत वर जायला एक लोखंडी, चिंचोळा, खांबाभोवती फिरनारा जिना होता. तिघेही जिन्याने सर्वात वरच्या मजल्यावर आले. तिथे एक छोटीसी खोली होती. त्या तरुणाने खोलीचे दार उघडले. आत जुनाट पद्धतीचे ऑफिस होते. कांपुटर वगेरे असले तरी जुनी कपाट, फाइल्सचा ढीग, देवाचे फोटो असे सारे होते. राजन आणि सहस्त्र आत जाताच आतल्या एका साठीतल्या मनुष्याने त्यांचे स्वागत केले.
“जय श्रीकृष्ण. आओ राजनबाइ, बैठीये.” हस्तांदोलन केले.
“आपका परीचय”
“मेरा पार्टनर है सहस्त्र”
“जय श्रीकृष्ण. आयआयटी.” सहस्त्र फक्त हसला. “राजनबाइसे तो बात होते ही रहती है आपसे कभी बात नही हुइ. क्या लोगे, चाय कॉफी, कोल्ड ड्रींक?”
“नही. खाना बहुत हो गया सुबहसे.”
“आप फिर ऐसा करो सोडा ले लो.  हमारे यहाका सोडा तो पुरे एमदाबादमे फेमस है.” असे म्हणत त्याने हातातली बेल दाबली तसाच तो तरुण आत आला.
“दो लेमन सोडा और मेरे लिये काला खट्टा लेके आणा. तरुण गेला. “हमारा छोकरा है. बीकॉम कीया है. अभी धंदा यही देखता है. पढकेभी अब आप लोगोकी तरह आयआयटी तो नही जायेगा. आप लोगोको कुछ परेसानी तो नही हुयी ना. मै थोडा लेट हो गया.”
“नही. कोइ तकलीप नही.”
“हमारी मौसीके बेटी की सास मर गयी उधर जाना पडा. वैसे हमारे एमदाबादमे ट्रेफिक तो होता नही पर पता नही आज ट्रेफिक जेम था.” लगेच सोडा आला. सोडा पिउन झाल्यावर त्याने विचारले.
“बोलो राजनबाइ क्या कहते हो?”
“सर हम लोग टेक्सटाइल कंपनीके रिसोर्स प्लॅनींग और ऑटोमोशनका सॉफ्टवेअर बनाते है.”
“वो सब तो हमने वेबसाइटपे पढ लिया है. रोकडा कितना बोलो.”
“अब आपसे क्या छिपाना आप हमारे पहले कस्टमर हो. हमने आपका काम देखा, बडा काम है. कोइ और होता तो हम एक करोड लेते आपके लिये केवल अस्सी लाख.”
“बहुत अच्छा कोइ प्रोब्लेम नही. आप आयआयटीवाला हो तो आपका प्रोडक्ट का कोलोटी नंबर वन होगा. मुझे कोइ शक नही. आयआयटीवाले हो तो पहले पेटंट भी करवाया रहेगा. आपका प्रोडक्ट तो वेस्टेजबी कम करता है. सर्व्हिसका कोइ टेंसन नही. मै तो धंदा विस्वासपे करता हूँ, मुझे विस्वास है आप लोग भागने वालोमेसे नही. बात खत्म, डील पक्की. जय श्रीकृष्ण. पाच लाख फायनल तीन लाख चेक, दो लाख केस. रोकडा. आजकल केसकी समस्या हो गइ है राजनबाइ.”

कुणीतरी पर्वताच्या टोकावर नेउन सुंदर सूर्यास्त दाखवता दाखवता जोरात धक्का द्यावा तसे दोघांचे झाले होते. काय बोलावे काही सुचत नव्हते. घड्याळ बाराचे ठोके देत होती. दोघांनीही गोंधळलेल्या चेहऱ्याने एकमेकाकडे बघितले.
“कुछ कम है, ठीक है बीस हजार बढा देंगे. हमारे दोस्तीके नाम. जय श्रीकृष्ण.”
राजन आणि सहस्त्रच्या सर्व मुद्द्यांना मान्य करुनही तो रक्कम काही हजारानेच वाढवत होता. दोन तास तसेच गेले. शेवटी तो बोलला.
“देखो मुझे भी सोना है और आप लोगभी थके होंगे. ग्यारा लाख एकसो एक. सारा पैसा चेकसे. पक्का.”
राजन आणि सहस्त्र दिवसभरात इतके थकले होते की पुढे ताणायचे त्राण दोघातही नव्हते. सहस्त्र तर अधेमधे डुलकीही देत होता. मुख्य म्हणजे कस्टमर हवा होता, त्याशिवाय गाडी पुढे सरकनार नव्हती. कस्टमर नाही म्हणून राहुल पंडीतने नाकारलेली कंपनी असे नाव व्हीसीच्या विश्वात पसरले होते. नफा तोटा काय आहे याचा विचार न करता कस्टमर मिळवणे गरजेचे होते. अचानकच राजनच्या डोक्यात थोडा वेळ घ्यावा असा विचार आला. त्याने विचारले
“वो तो ठीक है पर एकबार आपका फॅक्टरी देख लेते. तो काम कैसे करना समझमे आ जाता.”
“वो तो नही हो सकता.”
“क्यू. कोइ पेपर साइन करना है तो कर लेंगे.”
“अऱे नही हम तो विस्वासपे धंदा करते है. पेपर वेपर सब वकिलोका पेट भरने के लिये है. पर क्या है फेक्टरी नही है.”
“क्या फॅक्टरी नही है.”
“आज नही है पर कल बन जायेगी. सरकार अभी गाववालोसे जमीने ले रही है. फिर उसका सेझ बनायेगी, प्लोट देगी. फिर हम कोइ प्लोट खरीदके फैक्ट्री डाल देंगे. वा तो हो जायेगा पक्का बस थोडा टाइम लगेगा.”
“मतलब आज कुछ भी नही है.”
“ऐसा नही है जमीन तो है ना.”
“क्या तमाशा बनाके रखा है आपने. हम पुनासे यहा आये आपका काम करने के लिये. सुबहसे हमको बिठाके रखा. पिछले तीन घंटोसे हम लोग प्राइस डिस्कस कर रहे है. ये सब किस लिये? उस बंजर जमीन के लिये जो अभी हमारी क्या सरकारकी भी नही है. क्या है ये सब? क्या चाहते क्या हो आप?”
“एक्विटी”
“इक्वीटी मै कुछ समझा नही.”
“नही समझ पाओगे. स्टार्टअप क्या है पैसेका खेल है. ये हातसे आता है वो हात से जाता है. बिचमे जितना बटोर सकते है बटोरलो. तुम हमे एक्विटी दोगे हम उसे फंडींग राउंड मे बेच देंगे. तुम्हे फंडींग चाहीये मुझे पैसा.”
“मै आपको इक्वीटी क्यू दू?”
“तुम दोगे वो भी २० प्रतिशत. तुम्हे कस्टमर चाहीये हम देंगे. सब मेनेज हो जायेगा बिलकुल चिंता मत करना. बिना कस्टमर तुम्हारी क्या व्हॅल्यू है. कस्टमर है तो व्हॅल्यू है. व्हॅल्यू है तो फंडींग है. सोच लो.”

राजन तसाही भडकलेला होता. सारे ऐकून सहस्त्रची पण झोप उडाली होती. पुण्यात असता तर त्याला धक्के मारुन हाकलला असता. राजन तसाच रागारागात उठला, त्याच्यामागे सहस्त्रही उठला. दोघेही परत जायला निघाले.
“राजनबाइ, सोचलो अच्छा ओफर है. इस खेलमे आप ना पहले हो, ना अकले हो. कोइ ना कोइ तो ओफर लेही लेगा तो आप क्यू नही. ठंडे दिमागसे सोच लो राजन बाइ.”
असे म्हणत तो मनुष्य खुर्चीतून उठला. राजन आणि सहस्त्र धक्कातून अजून सावरले नव्हते. तेथेच दरवाज्यात उभे होते. तो राजनच्या जवळ येउन म्हणाला
“राजनबाइ बुरा मत मानना आपको तकलीप दी. पर क्या करे ये खेल है हम तो छोटे प्यादे है. सारा खेल तो उसका है. उपर क्या देख रहे हो उप्परवाले का नाही,  खेल आपके पंडतका है. राहुल पंडतका. हमे तो कमिशन लेते है खेल तो वो खेलता है.  जय श्रीकृष्ण.”

बाहुबली आन जानराव

bahubali poster1

दोन बरस माणसाले येकच गोष्ट सतावत होती ‘कटप्पाने बाहुबलीको क्यू मारा.’ आता आपल्याले परेशान्या का कमी रायते का जी. अमदा तूरीन पार खाउन टाकल. दरसाली अळी तूरीले खाते अमदा तूरीने आपल्याले खाल्ल. त्येच्यात हे परेसानी आणखीन कायले ठेवाची. बाहुबली येनार अस समजल तवाच म्या फोन करुन माया साडभावाले सांगतल मायासाठी दोन टिकिटा काढून ठेवजो. ज्या तारखेच भेटेन त्या तारखेच काढजो, म्या येतो. मी आन माया ढोरकी धन्या, त्याले मायासारखाच पिक्चरचा भारी शौक हाय. बायको पोरायले घेउन यवतमाळेले गेली. म्या बी मायी वावरातली काम आटपून घेतली. नाही कणच्या दिसाच टिकिट भेटन काही सांगता येत नाही न भाउ. रोज फोनची वाट पाहात होतो. धन्यान तर परेसान करुन सोडल होत, घंटाघंट्याले इचारे ‘फोन आला का, फोन आल का’. साडभावान टिकिट काढल्याचा फोन केला आन म्या आन धन्या शिद्दे नागपुरात पिक्चर पाहाले पोहचलो. तुम्हाले सांगतो राजेहो येक रुपयाचा पछतावा नाही झाला, का पिक्चर हाय पूरा पैसा वसूल. असा पिक्चर आजवरी बनला नाही. मजा आली.

पिक्चरमंधी जे बी हाय ते पहील्या बाहुबलीवाणीच लय मोठ, कोठ बी लहाणसहाण काम नाही. कंजूशीचा कारभारच नाही. येथ बैल मोकाट नाही सुटत हत्ती मोकाट सुटते, तो बाहुबली खासर वढत नाही आणत तर रथ वढत घेउन येतो. येकटा माणूस हत्तीले आटोक्यात आणते, मंग बाहुबली हाय तो. त्या बाहुबलीले पाहून आमचा धन्या तर नुसता लवत होता. तिकड तो बाहुबली कुदला का इकड आमचा धन्या लवे. म्या त्याले म्हटल ‘आबे धन्या कायले लवते बे येवढा, चांगल नाही दिसत अस.’ तो काही आयकत नव्हता, आता पिक्चरच तसा चालला होता नाी जी त्याचा बी काय दोष म्हणून मंग म्याच त्याले पक्का धरुन ठेवला. बिल्कुल लवू नाही देल. तिकड तो बाहुबली हत्तीच्या सोंडेवरुन हत्तीवर यंगला, हत्तीच्या सोंडेत त्यान बाणाची दोरी देली. आता तो बाण मारनार तसा म्या धन्याले सोडला म्हटल ‘धन्या लव लेका तुले जेवढ लवाच तेवढ लव.’ बाहुबली पायताना नाही उड्या माराच्या तर कवा माराच्या जी. खर सांगू मले बी लवाव अस वाटत होत पण … जाउ द्या.

या पिक्चरमंधी का नाही ते सांगा लवस्टोरी हाय, मायलेकाच प्रेम हाय, येकापेक्षा येक फायटा हाय, गाणे हाय, कॉमेडी हाय, मोठाले माहाल हाय, शिनशिनेरी हाय, भावाभावातला झगडा हाय. प्रेम, वचन, धरम साऱ्या गोष्टीचा झोलझाल हाय. कणच्या बी चांगल्या अशा बेस पिक्चरमंधी जे जे पायजेन ते ते हाय. बंद येकाच पिक्चरमंधी मंग हाय का नाही पैसा वसूल. आपल्या बाहुबलीची लवस्टोरी अशी जोरदार हाय का नुसत्या लवस्टोरीचाच पिक्चर बनला असता. बाहुबलीच्या हिरोइनचे नुसते डोळेच दिसले आन तिच्या डोळ्यान बाहूबलीच का म्या बी घायाल झालतो. फॅन झालतो. नुसती तिलेच पाहत राहाव वाटे जी. पहील्या पार्टातली खप्पड म्हातारी तिच्या जवानीत अशी गोड पोरगी असन अस वाटलच नाही जी. ज्यान कोण त्या गोड पोरीची खप्पड, खंगलेली म्हातारी करुन टाकली अशा माणसाले जगाचा काही अधिकार नाही. अशा भल्लाले मारलाच पायजे चांगला ठेचून काढला पायजे. आता ते बाहुबलीची हिरोइन तवा ते बी त्याच्यावाणीच पायजेन का नाही. तेबी अशी तलवार चालवते, बाण तर असा मारते य़ेका झटक्यात तीन तीर समोरचा खल्लास. रानडुकरायची शिकार करते. डेरींग बी केवढ पोरीत, ते महाराणी शिवगामीच्या राजदरबारात जाउन त्या महाराणीलेच खरीखोटी सुनवुन येते. डेरींग लागते ना भाउ, मजाकची गोष्ट हाय का. बाहुबलीले हिरोइन पायजे होती तर अशीच, ते काही महालात बसून इकडून आले ना तिकडून गेले अशी बोंबलत नाही बसत. महालावर हमला झाला तर तेबी हातात बाण घेउन धावते. का सिन हाय जी तो, दिलखूष. अशी हिरोइन जवा प्रेम करते ते मनापासून करते. येकदा प्रेम केल ना का मंग त्याच्या संग कोठबी जाले तयार होते. लयच आवडली आपल्याले हिरोइन, म्या त्या हिरोइनच नाव टिपून ठेवल आता फुड तिचा कणचाबी पिक्चर आला तरी आपण पायनार, भाषा समजो अगर ना समजो.

बाहुबलीची हिरोइन अशी जबरदस्त तर त्याची माय का कमी होती का. ते तर महाराणीच व्हय. महिष्मती साम्राज्याची महाराणी शिवगामी, हे वटारडोळी, कवाबी पाहाव तिचे डोळे तसेच मोठाले. डोळे वटारुनच रायते ते. तिच्या नुसत्या डोळ्याले पाहूनच कोणाले बी भ्याव वाटन जी तिच मंग तो बाहुबली का असेना. का तो तिचा महाल, का तिचा राजदरबार, का तिची बसाची स्टाइल का तिच सिंहासन, साली नजर खालपासून वर पर्यंत पोहचालेच केवढा टाइम लागत होता. तिन नुसती नजर फिरवली का बंदे चूप. तिची चाल बी तशीच. महाराणी पायजेन तर अशी, तिले पहीली चिंता आपल्या प्रजेची. लोकासाठी ते काहीबी करु शकत व्हती. मंग मागपुढ पाहात नव्हती येच्यात आपला जीव जाउ शकते, पोरायचा जीव जाउ शकते. अंहं पयल काम लोकायले वाचवाच, त्यायच रक्षण कराच. महाराणी म्हणून ते अशी येकदम कडक तर माय म्हणून लय जीव लावनारी. आपल्या पुतण्याले पोटच्या पोरावाणी सांभाळल तिन. म्या तुम्हाले सांगतो बाहुबली नशीबवान होता त्याले देवसेना सारखी बायको आन शिवगामी सारखी माय भेटली. हे जर त्याले भेटले नसते तर तो आखाड्यात कुस्त्या खेळनार पहेलवाण बनला असता, बाहुबली बनला नसता. बाहुबलीले बाहुबली बनवल ते त्याच्या मायन आन बायकोन. साऱ्यायलेच अशी बायको आन अशी माय भेटली तर बंदेच बाहुबली बनते पाय.

बाहुबली असा तगडा तर त्याच्यासंग फाइट करनारा विलन बी तसाच तगडा पायजेन जी. तो जर लुचुपुचा असता तर कस जमन जी. बाहुबलीन येवढी ताकत का हत्ती आन घोडेच अडवाले वापराची का? विलन नुसता ताकतवाला पहेलवाणच होता आस नाही तर लय डोकेबाज होता. त्याचा दिमाग कांपुटरपेक्षाही तेज चालत होता. कोणच्या टायमाले कोण का बोलल पायजे त्याले बराबर समजे. त्याचा बाप येडा होता, त्या कटप्पान त्याले सांगतल व्हत तू मंदबुद्धी हाय म्हणून. फालतूची बडबड करनारा पण तो भल्ला त्याले बराबर चूप करे आन त्याले तवाच बोलू दे जवा जरुरत राय. आखरीच्या फायटमंधी विलन का दिसला जी साल कणच्या हिरोले खाली पाहाले लावन. केसाची गाठ पाडून शर्ट फाडून का फाइट खेळतो जी. मोक्यांबो मेल्यापासून असा विलन पायलाच नव्हता. त्याचे दंड व्हय का व्हय. त्यान आखरीच्या फायटमंधी बाहुबलीले म्हणजे पहील्या बाहुबलीच्या पोराले माराले का का नाही वापरल जी. लोखंडाचा गोळा माराच तर तो केवढा मोठा शंभरक किलोचा असन, तो उचलाले बी ताकत लागते न जी अस चिरकूट लकडी पहेलवाणाचा काम हाय का ते. त्यायच्या आखऱीच्या फायटीमंधी का नाही तुटत सांगा. भल्लाचा रथ तुटते, भल्लाचा पुतळा खाली पडते, भितीच्या भिती तुटते, झाडच्या झाड मोडून निघते. येक गोष्ट सुटत नाही, येवढा खर्च करुन जे जे काही मोठ बनवल ते बंद तोडून टाकल. जे हातात लागन त्यान फाइट खेळले. याले म्हणते दुष्मनी याले म्हणते फाइट. का हो भाउ बराबर हाय का नाही. अशी फाइट म्या याच्या आधी पायली नवती. तिकड त्यायची फाइट चालली होती इकड आमचा धन्या फायटा मारत होता. जोरजोरात वरडत होता मार. मार.

कॉमेडी कराले आपला कटप्पा हाय न जी, बाहुबलीचा मामा. लय हासवल बा त्यान. पहील्या पार्टात त्याले पायल तवा वाटलच नाही हा बुढा कॉमेडीबी करत असन म्हणून. पण काहीही म्हणा खरा कटप्पा हातात तलवार घेउन लढाइच्या मैदानावरचाच. त्यान शेवटी बाहुबलीले मारलाच नाहीतर बाहुबली काही असा मरत नव्हता. मले वाटते त्याले बाहुबलीले माराची गरज नव्हती त्यान बाहुबलीले नुसत सांगतल जरी असत तर बाहुबलीन सोताच सोताले मारुन घेतल असत. त्याचा लय जीव होता कटप्पावर आन कटप्पाचा बाहुबलीवर. या कटप्पानच मायी लय मोठी परेशानी दूर केली त्यानच शेवटी उत्तर देल ना
‘कटप्पाने बाहुबली को क्यू मारा?’

लिहनार
जानराव जगदाळे
ता. हिंगणघाट, जि. वर्धा.

ते का करुन रायली असन बा

ti-saddhya-kay-kartey-marathi-movie-poster-arya-ambekar-and-abhinay-berde

माया एक सोबती हाय, पवन्या. हाय आमच्या गावचंच पोरगं, पण आता पुण्याले रायते तर सोताले साहेब समजते. दहावीत पहल्यांदी नापास झालता. ते इंग्रजी गाववाल्यायले रडवतेच न जी. मंग सप्लीमेंटरीच्या टायमाले म्याच माया काकाले घेउन त्याले पेपर तपासनाऱ्या मास्तरकड घेउन गेलतो. तसं पोरगं हुशार होतं, फक्त इंग्रजीच तरास देत होती. तसबी इंग्रजी शिकून कोठ कालेजात प्रोफेसर व्हाचं होतं? आमी त्या मास्तरले बंद बराबर समजावून सांगतलं, मास्तरले बी पटलं आन झालं पोरगं पास. पुढ जाउन आयटीआय केलं आन पुण्यात कोण्या कंपनीत जाउन चिकटलं. आता हे पोट्ट पुण्यात रायते तर मले शिकवते, “काहून नको म्हणत जाउ बे, का बरं म्हणत जा.” म्या काय कमी हाय का, म्याच त्याले वर इचारतो, “काहून बा, काहून काहून नाही म्हणाचं? काहून म्हटल तर का बिघडल?” त्याच्या बहीणीचा तिळवा होता तवा तो संक्रांतीले गावाकड आलता. मले म्हणे, “चल, नागपुरात जाउ पिक्चर बिक्चर पाहू, थोडीसी दारु गिरु पिउ.” तसे मले का कमी काम होते का सोयाबीन मार्केटात न्याच होत, कापसाले बाया पाहाच्या होत्या, तूरीवर फवारा माराचा होता, पण दोस्तीखातर जाच लागनार होत. बायकोले सांगतलं, “तू कापसाले बाया पायजो, म्या सोयाबीन मार्केटात नेउन टाकतो आन पवन्यासंग नागपुरले जाउन येतो. त्याले काही खरेदी कराची हाय म्हणे.”

सकायी सकायीच सोयाबीन हिंगणघाटाच्या मार्केटात टाकलं, तेथूनच बस पकडून नागपुरले आलो. पवन्या म्हणे कोणचा का मराठी पिक्चर पाहू, ‘ते का करुन रायली असन बा.’ मी तर मराठी पिक्चर पाहतच नाही न जी. ते पुणे मुंबइवाले मराठी पिक्चर आपल्याले काही समजत नाही, तवा कायले फालतू टाइमपास कराचा? आता इतक्या वर्षात तो सैराटच का तो पायला होता. नाहीतर मराठी पिक्चरशी संबंधच नाही. माया सोबती पक्का पुणेवाला झाला. मले म्हणे, “आबे नाय तू पाय, मस्त पिक्चर हाय.” दोस्तीखातर माणूस काहीबी कराले तयार रायते, तर मंग पिक्चर पाहाले का जाते? काहो?

तुमाले सांगतो राजेहो, हा पिक्चर म्हणजी मजाक हाय, बंदा पिक्चर मजाक मजाक मधी बनवलाय. पिक्चरची स्टोरी ना धड लवस्टोरी हाय, ना बदला हाय काहीतरी भलतीच मजाक हाय. मजाक मजाक मधी एकाच कालेजात शिकलेली पोर पोरी एकत्र येते. बसून दारु गिरु पेते, कालेजातले फोटो पायते. कालेजातल्या गोष्टी करते. आता हे नाही इचारच हे समद कराची जरुरत का हाय बा. आम्ही का कालेजात गेलो नाही का कधी? मले तर मालूम हाय, अर्ध कालेज चहाच्या टपरीवर गेल रायते आन अर्ध पानठेल्यावर गेल रायते. कालेज आठवाच म्हणजे का ते टपरी आठवाची का पानठेले? जाउ द्या, पुणेवाल्यायच कालेज हाय ते. त्यायन कान व्हाटसअप वर ग्रुप जमवून मिटिंग ठरवली. आपल्याच कालेजात शिकलेल्या पोट्ट्यायले भेटायले कायले य़ेवढ्या झंझटी पायजे. आमले तर नाही लागत, मायाकड फोन नाही अस नाही. वाटण्या होउन मले इस एकराची शेती आलती. कोरडवाहू शेतीत पंप लावले आन वलीत केल. आजही माणूस माणूस पऱ्हाटी उभी हाय आपल्या वावरात. मायाकड बी सॅमसंगचा फोन हाय. दुसरा तिसरा घेतच नाही आपण. ते व्हाटसअप बी हाय. रायले कालेजातले पोट्टे ते तर भेटतच रायते. पोट्टे जाउन जाउन जाइन कुठ जी, हिंगणघाटात नाहीतर वर्धेत, मोठच झाल तर नागपुरात. सणवार रायला का गावाकड येत रायते तवा भेट होतच रायते. कालेजातल्या पोट्ट्यायले भेटण्यात अस का खास हाय हेच मले समजल नाही. अशी स्टार्टींगच समजली नाही तर फुडं पिक्चर का समजन जी!

पिक्चरमधला हिरो, त्याच लगीन झाल हाय, त्याले बायको हाय, गोड पोरगी हाय, पिक्चरची हिरोइन तिचबी लगीन झाल हाय, तिलेबी नवरा हाय, तिलेबी गोड पोरगी हाय. अस दोघायचबी समद मस्त चालल असताना मंग ‘ते का करुन रायली असन बा’ अशी झंझट कायले पायजेन म्हणतो मी. फुकटच दिमागाले तरास द्याचा. काहो, तुम्हीच सांगा, फालतूचाच डोक्याले ताप हाय का नाही हा? पण नाही, हा लफूट पोट्ट्य़ावाणी तिच्या मांग मांग हिंडत रायते. चांगल्या शिकल्या सवरल्या संसारी माणसाले हे शोभते का जी? मले तर समजतच नाही पोट्टे शिकले का काहून जास्त इचार कराले लागते ते? तिच्या मांग लागूनबी याले का भेटनार होत, तिच तर लगीन झालत याचबी झालत. ना याले तिच्याशी लगन कराच होत ना तिले याच्याशी लगन कराच होत. मंग कायले भेटाची भानगड कराची? मले तर ते गणित काही समजल नाही. बरं, हा असा बहकला जाउ द्यास, पोट्ट व्हय, कधी नशेत बहकते. पण त्या पोरीन तरी बराबर वागाव का नाही? सांगाव ना, बाबा जे होत ते झाल गंगेल जाउन मिळाल, आता माया नवरा हाय, पोरगी हाय तवा आता माया मांग काही हिंडू नको. पण नाय तिले बी याले भेटाच रायते. भेटून का लगीन करनार होती का त्याच्याशी, आपल्या नवऱ्याले आन सोन्यासारख्या पोरीले टाकून त्याच्या मांग हिंडनार होती? आता तुम्हीच सांगा हे मजाक नाही तर काय? हा मजाक मजाक मंधी तिले भेटाले जाते आन तेबी मजाक मजाक मंधी याले भेटते. हे अशी मजाक पायत टाइमपास करण्यापेक्षा बर्डीवर मॉलमंधी हिंडू, सावजीले जाउन ताव मारु अस पवन्याले सांगाव म्हणून म्या पवन्याकड पायल. तर पायतो काय ते आमच गाववाल पोट्ट आता पार पुण्याच झालत. ते मधेच हासत का होत, त्याच्या डोयात पाणी का येत होत. पार येड झालत. मले तर समजतच नव्हत त्याच्याकड पाहून हासाव का रडाव. तवा म्या मस्त एसी मंधी ताणून देल्ली.

मधे मधे उठत होतो आन पिक्चर पाहात होतो आन पुन्हा झोपत होतो. येकदा पायल त्यान भावाची जिन्स घातली म्हणून त्याच कवतुक चालल होत. त्याले का लागते म्या तर अख्ख कालेज बापाची आल्टर केलेली पँट घालून काढल. दाहावीपर्यंत आम्ही हाफपँटीतच फिरत होतो, आमचा बाप फुलपँट देतच नाही म्हणे. तवा कालेजात गेल्यावर फुलपँट भेटली तर केवढ कवतुक आमाले, बापाची आल्टर केलेली पँट म्हणून का झाल फुलपँट तर होती. येथ यान भावाची जिन्स घातली म्हणून कवतुक, मजाक नाही तर का जी हे राजेहो? येकदा पायल पोरगी पोरायसाठी बापाची उरलेली दारु आणून देते. म्या बी चार पावसाळे पायले. जर कोणची पोरगी लग्नाअगुदर का तुमाले तिच्या बापाची उरलेली दारु आणून देत असन तर तिच्यासारखी बायको या जगात दुसरी कोणची नाही. य़ेकदम बेस नंबर वन. लग्नाअगुदर पासूनच तुमची प्याची सोय करनारी बायको सापडते का आजच्या जमान्यात. अशा पोरीले सोडून देनार पोरग भैताडच म्हणा लागन. हे असे भैताड अशा पिक्चमंधीच सापडते असली जिंदगानीत नाही सापडत. म्हणून म्हणतो मी, बंदा पिक्चर मजाक हाय.

पिक्चरचा येंड आला, तवा म्या जोरजोरात घोराले लागलो होतो. बाकीचे मायकड पाहात होते म्हणून माया दोस्ताले मायी लाज वाटली. त्यान मले उठवल. डोकच उठल माय. म्या पवन्याले इचारल ‘हे दोघ कोठ आले बे आंधाराचे?’ पवन्यान मले चूप बसाले सांगतल. आता याले येकट्यालेच पिक्चर पाहाचा होता तर मले कायले घेउन आलता देव जाने. म्या झोपलो होतो तर मले सांगाले का जाते जी? तेथ आंधारात बसून ते दोघबी लंबाले डायलाग फेकत होते. आता पिक्चरचा येंड आलता आन हे डायलाग फेकत होते. अस रायते का कधी? बर डायलाग फेकाचे असन तर आपण कोण आहो हे तर पायल पायजे का नाही? आपण का अमिताभ आहो का दिलीप कुमार, मंग कायले बकबक कराची? हे बकबकच, डायलाग नाही. येकदाची त्यायची बकबक संपली पिक्चर संपला. म्या सुटलो येकदाचा. कैदेतून सुटल्यावाणी झालत मले. आमच्या पवन्याले हे पिक्चर लयीच आवडल. मले म्हणे,

“याले म्हणते पिक्चर जन्या. कस आपल्या मनातल सांगते. आपल्याले बी वाटते ना कधी कधी ते आता का करुन रायली असन बा?”

“कायले वाटाले पायजे बे? सारेतली गोष्ट येगळी होती आताची येगळी. आता काही त्या साऱेतल्या सुबाभळीवाणी रायल्या नसन साऱ्या वडाच्या झाडावाणी सुटल्या असन. वडाच्या फांद्यावाणी येका खांद्यावर येक पोरग आन येका हातात दुसर पोरग. का करनार हाय बे त्या दुसर? बायाच्या मांग हिंडाच, घरचा सैपाकपाणी कराच, बाजाराले जाच. आपल्याच घरात पाहाच. जे आपल्या घरात चालल रायते तेच समद्यायच्या घरात. समदीकड मातीच्याच चुली हायेत पाय.”

“तस नाही जन्या, वाटत लेका. तुले कधी इमलीची आठवण येत नाही?”

म्या म्हणतो फोड बसल्यावर त्याच्यावरची खिपली कायले काढाची? जे व्हाच ते होउन गेल. खिपली काढून कायले पाहाच फोड बसला का नाही ते? फोड बसल्याबिगर का खिपली येते का? मले असा घुस्सा आलता. इमली आमच्या सारेत होती हायस्कूलले. येका वरसान लहान होती मायी सारा सुटल्यावरच म्या तिले पायल होत. ते दुसऱ्या गावावरुन बसन येत होती तिच्या गावात सारा नव्हती. आम्ही पोट्टेबाट्टे तेथच फाट्यावरच्या पानठेल्यावर बसून राहत होतो. तिले पायल न दिलखूष. येकदम सुबाभुळीवाणी होती. मंग तिच्या बसच्या टायमाले म्या तेथच बसून राहो. रोज तिले जसाजसा पाहत होतो तशीतशी पोरगी लइ आवड्याले लागली होती. तवा म्या आधी तिची चवकसी केली कणच्या गावची हाय, तिचा बाप का करतो. उद्या लफड नाही पायजे न जी. तिचा बाप चांगला दोन बैलजोडीचा कास्तकार होता तवा फुड जाउन काही लफड नव्हत. आमच्या बापाले पटवता आल असत. आपल बंद काम प्लॅनींगनच रायते.

येकदिस हिम्मत करुन तिच्यासंग बोलाच ठरवल. ते फाट्यावर उतरली आन गावाकड चालली होती, गाव थोड दूर होत. उन तापल हात तवा रस्ता तसा सुनसान होता. कोणी चिटपाखरु नव्हत. मनात मारुतीच नाव घेतल आन म्या तिले इचारल ‘तुय नाव का हाय व इमले?’ म्या अस इचाराची सोय आन ते अशी पराली जी. ढोऱ्यायच्या शेपटीखाली हात लावला का ढोर कसे परते तसी पराली जी. मले समजतच नव्हत म्या अस का केलत ते. म्या तर फकस्त नावच इचारल होत. तिच नाव मले मालूम होत पण काहीतरी बोलाच म्हणून नाव इचारल. त्या दिसापासून मायी तिच्याशी बोलाची हिम्मतच झाली नाय. मी चुपचाप रोज फाट्यावर तिची वाट पाहात होतो अन मंग कालेजले जात होतो. तिची दाहावी संपली आन तिच आमच्या गावात येन बंद झाल. मले काही चैन पडत नव्हती. रातभर झोप येत नव्हती. कसकस होत होत. कालेजात मन लागत नव्हत. म्या तिच्या गावात चकरा माराले लागलो. लय भेव वाटत होत. तिच्या गावच्या पोट्यायन पायल तर केवढ्याची आली असती? तरीबी रोज घरुन वावरात जात होतो आन तेथून चालत तिच्या गावात जात होतो. तेथूनच बस पकडून कालेजले जात होतो. कधी ते दिसत होती कधी नाही. तिले मालूम झालत का म्या तिच्यासाठीच तिच्या गावात येउन रायलो ते. गाडी येथच अडकली होती, फुडं का कराव काही समजत नव्हत. कोणाले इचारव बा त्याचाच इचार करत होतो तवा माया मामा घरी आलता. तो करंजीले रायते हे तरोड्यापासच करंजी. मामा मायाच वयाचा म्हणान जी पाच वरसान मोठा. त्यान बारावी करुन डियेड केलत आन कोण्या सारेत मास्तर होता. म्या त्याले बंद समजावून सांगतल. त्याले घेउन तिच्या गावात गेलो. त्या दिवशी ते आमच्यासंगच बसमंधी आलती, तिचा बाप, माय, भाऊ बंदे बसमंधी होते. कोठका लग्नाले चालले असन. मले मामान सांगतल,

“जन्या, हे पोरगी काही अशी भेटनार नाही. तू काही हिच्यापायी तुय कालेज बरबाद करु नको. तिच्या गावात तर जाउच नको. पकडल्या गेला तर लइ मार खाशीन. तू कालेज कर बराबर, मंग शिद्दा तिच्या बापालेच जाउन इचार.”

मामाच म्हणन मले पटल म्या तिच्या गावात जान बंद केल. ते घरुनच परीक्षा देत होती, तवा कधीकधी बसमंधी दिसे. साहा आठ महिन्यान मामाच लगन जमल. टिका लावाचा प्रोग्राम करंजीलेच होता. अस गडबडीतच लगन जमल होत, तवा मायले घेउन मलेच जा लागल. तवा मले समजल माया मामा लइ चालू निंगाला. कंसमामा तरी बरा पण हा नको. लेकान मलेच मामा बनवल.

‘ते का करुन रायली असन बा’ याच मले काही देनघेन, पण म्या का करुन रायलो ते तुमाले सांगतो राजेहो. दर दिवाळी आन दसऱ्याले करंजीले जातो, …………………………. मामा मामीचा आसीरवाद घ्याले.

लिहिनार
जानराव जगदाळे
ता. हिंगणघाट, जि. वर्धा.

जिता असल्याचा दाखला

लय जुनी नाही, आता आताचीच गोष्ट हाय, २०४७ सालातली. देशाले स्वातंत्र भेटून शंभर वर्षे झाले. या शंभर वर्षात जमाना बदलला. आजकाल जेथ तेथ अंगूठा लावा लागते. बँकेतून पैसे काढाचे हाय – लावा अंगूठा, मत टाकाच हाय – लावा अंगूठा, कंट्रोलच सामान उचलाच हाय – लावा अंगूठा. मोठाला साहेब असू द्या नाहीतर गावातला पोट्टाबाट्टा असू द्या, अंगूठा लावण्यापासून कोणी सुटला नाही. बंदे अंगूठाछाप झालेत. माणसाहून अंगूठ्याचच महत्त्व वाढलं, म्हणूनच तर अंगूठ्याले लय जपा लागते. जमानाच तसा खराब हाय. रस्त्यान जाता जाता कोण कोठ कसा अंगूठा लावून घेइन सांगता येत नाही. शाम्याबी अंगूठ्याले लइ जपत होता. बारावी पास होतवरी अंगूठा तोंडातच ठेवत होता. मंग त्यान अंगूठ्याले मोजा शिवून घेतला. ते चांगल दिसत नव्हतं, म्हणून मंग त्यान पँटाले अंगूठ्याच्या मापाचा चोर खिसा शिवला. कोठबी जाच असल का अंगूठा चोरखिशात ठेवून जातो. पण शाम्याचा उलटाच घोटाळा झाला, अंगूठा हाय पण माणूस मेला. म्हणजे कस बँकेच कारड हाय पण बँकच बंद पडली. आता आली का नाही पंचाइत!

इलेक्सनची लाइन लागली होती, अंगूठे आले तरी लाइन तर रायतेच. शाम्या आन त्याची बायको शेवंता दोघबी लाइनमंधी आपला नंबर याची वाट पाहात होते. शाम्याचा नंबर आला त्यान अंगूठा लावला. तेथ बसलेल्या पोरान मंग कांपुटरमंधी पाहून सांगतलं,

“तुमचे नाव नाही लीस्टमधे. तुमच वोटींग येथच हाय ना?”
“आजंतीवाले बंदे येथच रायतेन गा.”
“पण तुमच नाव नाही.”
“शेवंतीच पाहा बर” शेवतीन अंगूठा लावला, लीस्टमंधी तिच नाव होत.
“बाप्पा! हीच नाव हाय आन माय नाही, असकसं गा? येकाच घरात रायतो न आम्ही.”
“Person is expired. तुम्ही मेला आहात”
“आबे भोकना हाय काबे? येथ कोण उभ हाय. मायं भूत? ”
“फालतूमंधी शिव्या नाही द्याच्या सांगून ठेवतो. ”
“अरे देवा, म्या का भुताची बायको हाय?”
“तू चूप व. अस कस जित्या माणसाले मारुन रायले जी तुम्ही?”

असाच गोंधळ काही वेळ चालू होता तसे लाइन मंधी उभे असलेले मांगचे लोक बोंबलाले लागले. पोरान श्याम्याले शेवटच सांगतलं,

“लीस्टमधी तुमच नाव नाही तेंव्हा मत टाकता येनार नाही. पाहीजे तर साहेबांना जाउन भेटा.”
“भेटतो जाउन, रायतो का.”
‘मले का भेव हाय का? अंगूठा तर हाय ना मायापाशी. असे कसे हे जित्या माणसाले मारु शकते? मी सोडनार नाही यायले, मी वरपर्यंत जाइन.’ येकटाच अशी बडबड करीत शाम्या साहेबाच्या कॅबीनमधे धसला आन तावातावात बोलाले लागला. साहेबाले काही समजल नाही. साहेबान शांतपणे सांगतल
“अंगूठा लावा.” शाम्याले लइ राग आलता. इथ जिता माणूस यायन मारुन टाकला ते पाहाच सोडून हे अंगूठाच लावाले सांगते. त्यान रागारागातच मशीनवर अंगूठा ठेवला.
“शाम सोनवणे, आजंती, ता हिंगणघाट, जि. वर्धा. कोणती आजंती तुमची?”
“हे जामच्या फाट्यापासची.”
“अरे वा आपण गाववालं. आमच गाव समुद्रपूर तालुक्यात, जवळच. बोला काय काम हाय?”
“साहेब मी मत टाकाले आलतो, अंगूठा लावला तर तो पोरगा म्हणतो तुमच नाव लीस्टमंधी नाही. काहून तर म्हणे मी मेलो कान. असा कसा मरीन जी मी?” साहेबान पुन्हा कांपुटरमंधी काही बटना दाबल्या.
“त्याच म्हणन बरोबर हाय. मांग दोन महीन्याआधी बरेलीत रेल्वे उलटली त्याच्यात तू मेला. मेलेल्या माणसाच नाव कस राहीन गा इलेक्सनच्या लीस्टमंधी?”
“कोठ आल जी हे बरेली? तेथ रेल्वे उलटली. काहीतरी घोटाळा हाय साहेब.”
“रेल्वे उलटली याच्यात काय घोटाळ हाय गा?”
“अशी कशी रेल्वे उलटते जी? तुम्ही जेथ तेथ अंगूठे लावून घेता ना.”
“अंगूठे लावाचा आन रेल्वे उलटाचा का संबंध? उलटली असन रेल्वे, मेले असन काही माणसं. त्याच्यात तुयबी नाव होत.”
“मारक्यात नाव असल्यावाणीच सांगून रायले तुम्ही. अजी म्या त्या गावाच नावच नाही आयकल कधी, तर मी कायले मराले जाइन तेथ.”

पुढे काय झाले ते वाचा

दोन फोन

“हॅलो”
“हॅलो, मगनलाल प्रकाशन, बोला”
“मी एक लेखक बोलतोय, मी माझे लिखाण आपल्याकडे पाठविले होते. त्याच्या प्रकाशनाबद्दल चौकशी म्हणून फोन केला होता.”
“कधी पाठवले होते?”
“सहा महीणे झाले.”
“सहा महीणे पूर्वीच्या गोष्टीची आज काय चौकशी करता?”
“तुम्हीच सांगितल ना लेखन पाठवल्यावर सहा महीणे कसलीही चौकशी करु नये म्हणून.”
(कुजबुजल्यासारखे) “ते तुम्ही सहा महीण्यात सारे विसरुन जावे म्हणून. (नॉर्मल) बोला काय नाव होते?”
“माझे नाव”
“तुमचे नाही पुस्तकाचे”
“झांबियातले दिवस”
“झांबिया? काय प्रकार आहे हा? नृत्यातला प्रकार आहे का?”
“नाही”
(समोरच्याचे बोलने पूर्ण करु न देता) “अहो आमची मराठी साहीत्याची मनोभावे सेवा करनारी संस्था आहे तेंव्हा पाककृती वगेरे असेल तर विसरुन जा. तो सकस आहार असला तरी आमच्या सकस साहित्यिक आहारात बसत नाही.”
“तुम्ही मला बोलू तर द्या. झांबिया एक देश आहे पाककृती वगेरे नाही.”
“अच्छा पर्यटन आहे, या वर्षीचा पर्यटनाचा कोटा संपलाय. फक्त सहा पुस्तके वर्षाला. पुढली तीन वर्षे पर्यटनाचा कोटा नाही. हल्ली जो तो उठतो आणि कुठेतरी फिरुन येतो.”
“मी फिरायसाठी तिथे गेलो नव्हतो.”
“मग कशाला गेला होता?”
“ऑफिसचे काम होते.”
“पटपट सांगा काय ते, माझ्याकडे फार वेळ नाही.”
“मी माझ्या ऑफिसच्या कामानिमित्ताने तिथे असताना मला तिथली माणसे, तिथली संस्कृती, तिथली सामाजिक आणि राजकीय परिस्थिती याचा जो अनुभव आला होता त्याविषयी मी लिहिलेले आहे.”
“अच्छा म्हणजे देशोदेशीचे अनुभव. एक मिनिट हं. ए ती देशोदेशीचे अनुभवची फाइल कुठे असते ग?”
“पर्यटनाच्याच फोल्डरमधे.”
“अच्छा ते अनुभव पण पर्यटनातच मोडतात का? ओके पर्यटन, अमेरीका इस्ट कोस्ट, अमेरीका शिकागो, अमेरीका वेस्ट कोस्ट, अमेरीका…, अमेरीका.., …. अरबांच्या देशात कतार, अरबांच्या देशात, अ अ अ डी हं देशोदेशीचे अनुभव सापडले.”
“सापडले?”
“नाही. देशोदेशीचे अनुभव म्हणजे काय ते सापडले. तुमचे ते झांबिया काबूलमधे येते की कंदहारमधे?”
“नाही हो तो एक स्वतंत्र देश आहे.”
“अफगाणिस्तान?”
“अफगाणिस्तानात कसे येइल, ते आफ्रिका खंडात आहे.”
“बर इराक, सिरीया”
“मी सांगितले ना ते आफ्रिका खंडात येते.”
“ते सांगू नका, ते खंडगिंड महत्वाच नाही, इराक, सिरीया मधे आहे का तेवढ फक्त सांगा”
“नाही”
“यापैकी कुठल्याच देशात नाही तर. (कुजबुजत) हे काय आहे जे डब्लू. ए.. हं (नॉर्मल) तुमचा अनुभव ज्वलंत, दाहक वगेरे आहे का?”
“म्हणजे?”
“तुम्ही तिथून पळून आला का? तुम्हाला कोणी ओलीस ठेवले का? तुमचा भयंकर छळ झाला का?”
“नाही असे काही नाही. याला एक सांस्कृतीक देवाण घेवाण म्हणता येइल. दुसऱ्या देशातला माणूस समजून घेण्याची प्रक्रिया.”
“मग शक्य नाही. देशोदेशीचे अनुभव मधे काय हवे ते मी वाचते, ‘देशोदेशीचे अनुभव अंतर्गत इराक, सिरिया, अफगाणिस्तान, काबूल, कंदहार, सुदान इथले अनुभव येतात. किंवा कुणाचा ज्वलंत दाहक असा अनुभव उदाहरणार्थ अतिरेक्यांच्या तावडीतून निसटून पळून जाणे, ओलीस असने, भयंकर छळ किंवा भयंकर भयप्रद दिवस काढने असे अनुभव प्रकाशित करता येतील.’ त्यात कुठेही तुमच्या त्या सांस्कृतीक देवाणघेवाण विषयी लिहिलेले नाही.”
“लिहिले नाही म्हणून काय झाले परंतु माणसाने माणसाला समजून घेण्याचा अनुभव तर असतोच.”
“असला तरी आम्ही प्रकाशित करु शकत नाही. त्यापेक्षा तुम्ही असे का करीत नाही?”
“कसे?”
“तुम्ही तुमचे पुस्तक इंग्रजीत प्रकाशित करा.”
“मी मराठी आहे. माझ्या भावना, माझे अनुभव मी माझ्या मातृभाषेत म्हणजे मराठीतच चांगल्या रीतीने सांगू शकतो.”
“असच काही नसत. इंग्रजी लिहिनारे सारे इंग्रजच असतात असेच काही नाही. मी तर म्हणेल तुम्ही स्पॅनिश, पोर्तुगीज, फ्रेंच अशा भाषेत लिहा. नाहीतर तुम्ही ज्या देशात गेला होतात तिथल्या भाषेत लिहा. तेही नसेल जमत तर गुजराती, बंगाली, तेलगु किंवा छत्तीसगडीसुद्धा चालेल.”
“पण मराठी का नको?”
“मराठीतच लिहिले तर त्याचा अनुवाद कसा छापनार? अनुवादाला वर्षाचा कोटा नाही, वर्षात कितीही छापू शकतो.”
“हं….. बाय.”
“बाय.” (फोन ठेवल्यावर) “ए तू तुझ्या नणंदेविषयी बोलत होती ना, काय झाल तिच?”

***********************************************************
“हॅलो”
“हॅलो, बोला प्रकाशक महोदय अलभ्य लाभ. आज कशी काय आमची आठवण झाली.”
“तुम्ही सदैव आमच्या आठवणीतच होता. फोन फक्त आज केला.”
“धन्यवाद. काय म्हणतोय धंदा? सापडतोय कुणी नवीन वाचक?”
“काय राव, खेचता का आमची? वाचक शोधने केंव्हाच सोडून दिले. आता वाचनालय शोधतो आम्ही.”
“काय काम होते?”
“प्रस्तावना हवी होती”
“आमच्याकडून तुमचे ते नेहमीचे श्री कृ अजून जिवंत आहेत ना.”
“हो पण व्हेंटीलटरवर असल्यासारखेच आहे. त्यांच्या नावाने प्रस्तावना छापली आणि पुस्तक प्रकाशित होण्याच्या आधीच गचकले तर प्रॉब्लेम होइल. म्हणून एखादे तरुण सळसळते रक्त हवे होते साठीतले.”
“मी पुस्तकासाठी प्रस्तावना सहसा लिहीत नाही. समीक्षेची समीक्षा लिहनारा आहे मी. माझ्या पिचडीचा विषय होता स्वातंत्रपूर्व कालीन संतसाहीत्य समीक्षा आणि हरवलेला आधुनिक चष्मा.”
“माहीत आहे मला. पण म्हटल जठार बाईंच्या घरचे काम आहे तेंव्हा तुम्हाला विचारुन बघाव. आमच्या संपादक मंडळाने जीपींचे नांव सुचवले होते.”
“जठार बाइ, त्या जठार एक्सपोर्टवाल्या. त्यांच्या कामासाठी तुम्ही जीपींकडे जानार होता. त्याला काय कळते साहीत्यातल.”
“त्यांचाही आग्रह तुम्हाला विचारा असाच होता. त्यांच्या पाककृतीच्या पुस्तकाला तुम्हीच प्रस्तावना लिहिली होती.”
“पाककृती? पाककृती काय म्हणता राजे. थकलेल्या शरीरातल्या पेटलेल्या जठराग्नीला शांत करुन आत्मिक शांतता साधण्याचा मार्ग आहे तो. जगात भूक हे एकमेव सत्य आहे बाईंनी त्याचाच शोध घेतलाय. हा शोध कधी मिरची, कधी कोथींबीरी, कधी फो़डणी यासारख्या कठीण मार्गाने जातो तर कधी चीज, कधी पनीर यांच्यावरुन सहज खाली घरंगळत जातो. जेंव्हा तुम्हाला जाणीव होते या साऱ्या प्रवासात तुम्ही पण सोबत आहात तो अनुभव भयंकर रोमांचकारी असतो. तो तुम्हाला एका वेगळ्याच उंचीवर घेउन जातो. त्यानंतरची ती तृप्तीची ढेकर न राहता तो त्या सत्य शोधण्याच्या प्रक्रियेचा एक सुखद अंत असतो. तुम्ही त्याला पाककृती म्हणता?”
“तुम्ही म्हणा हो, तुम्हाला जे वाटते ते म्हणा.”
“मी माझ्या पिचडीच्या विद्यार्थांना त्यांच्या पुस्तकाचे समीक्षण लिहायला सांगितले आहे. मी त्या समीक्षणांवर समीक्षण लिहिनार आहे. नाव पण तयार आहे ‘मराठी पाककृती: शबरीच्या बोरांना रामाची वाट’. माझे लिहून झाले काही समीक्षण आले की हे समीक्षणांचे समीक्षण येनार. पाककृतीला मराठी साहीत्यात्याच्या अभ्यासात मानाचे स्थान मिळवून देण्यासाठीच झटतोय आम्ही.”
“मग तुम्ही लिहता ना प्रस्तावना?”
“म्हणजे काय, जठार एक्सपोर्टवाल्यांचे कार्य आहे आम्ही कसे मागे राहनार. बोला काय विषय काय आहे?”
“पर्यटन.”
“तुम्ही अनुवाद सोडून पर्यटनाचे मागे कसे धावायला लागला?”
“जाउ द्या साहेब का उगाच जखमेवर मीठ चोळता. एकाच पुस्तकाचे चार खंड केले आम्ही. झांबियातले दिवस खंड १ ते ४”
“अरे बापरे. चार खंड तेही झांबियावर, तुमचे ते अमेरीका,अरब सार सोडून. फारच जास्त प्रभावी दिसतात लेखक. कोण आहेत?”
“खुद्द मालक, जठारसाहेब”
“क्या बात है. हे म्हणजे अंबानींनीच बॅट घेउन मैदानात उतरण्यासारखे झाले.”
“नाही अंबानींन बॅटींग मिळावी म्हणून त्यांनी अख्खी टिमच विकत घेतली.”

डॉ. वाटमारे आणि ढेरपोट गोम्स

dancer

(चित्रे: ज्योति कामत. )

नमस्कार मंडळी मी डॉ. वाटमारे, गेली कित्येक वर्षे मी साबुदाण्याच्या गोळ्यात काय मिक्स करतो ह्याचे रहस्य मलाच काय पण स्वतःला फार मोठा रहस्यसंशोधक, सत्यन्वेषी समजनाऱ्या माझ्या मित्राला म्हणजेच ढेरपोट गोम्सला सुद्धा उलगडलेले नाही. त्याचे आडनाव तसे गोमासे परंतु तो स्वतःला शेरलॉक होम्सच्या व्यवसायातला समजतो म्हणून त्याने गोमासेचे गोम्स असे करुन घेतले. माझ्या मते हा माणूस सत्यन्वेषी नाही तर सत्यविध्वंसक आहे. या माणासाला एकच सत्य माहीत आहे ‘पैसा’ आणि पैसा देणारा जे सांगेल तेच याचे सत्य. येवढ पैसा पैसा करुनही हा माणूस मात्र भिकारडाच आहे. सुटलेल पोट, खाली काळी हाफ पँट, वर कळकट बनियान या अशाच अवतारात असतो. या अवतारामुळे याला काही अक्कल आहे अशी कुणाला साधी शंका सुद्धा येत नाही त्याचमुळे याच फावत बस. हा माणूस ज्या काही उचापती करतो ते कागदावर उतरावायची कुरापत मी करतो. त्याचसाठी मला या माणसासोबत फिरावे लागते. त्याच्यासोबत फिरल्यामुळे इथली लोक मला त्याचा सहायक समजतात उलट या ढेरपोट गोम्सचा सर्वात जास्त द्वेष करनारा कुणी व्यक्ती या जगात असेल तर तो मी आहे. जेंव्हा कुणी या ढेरपोट गोम्सची चांगली जिरवतो तेंव्हा मला सर्वात जास्त आनंद होतो.

या ढेरपाट्याची जिरवनारी एक भेटली होती, हो भेटला होता नाही तर भेटली होती. दोन वर्षापूर्वीची गोष्ट आहे मी आणि ढेरपोट्या त्याच्या बकरी गल्लीतल्या ऑफिसमधे बसलो होतो. ऑफिस कसल अंधार कोठडी, ना धड हवा येत होती तिथे ना धड उजेड. उन्हाळ्याचे दिवस होते त्यामुळे जरा जास्तच उकडत होत. कुणीतरी भेटायला येनार आहे असा फोन आला होता आम्ही दोघही त्याची वाट बघत होतो. एक गाडी आमच्या ऑफिससमोर येउन उभी झाली, अंगात शेरवानी, खाली जिन्स आणि पायात कोल्हापुरी अस एक ध्यान त्या गाडीतून उतरल. त्या ध्यानाला मी तिथे असलेल आवडल नाही परंतु गोम्सने याच्याशिवाय माझा पान हलत नाही (कारण शेवटी पानं मीच लिहितो ना) अस सांगितल्याने त्याने मला तिथे राहू दिले.
“नमस्कार मीच मेसेज केला होता.”
“नमस्कार, तुम्ही कुण्या संस्थानाचे राजे वाटता.”
“अगदी बरोबर, महाराष्ट्र आणि कर्नाटक सीमेवरील भोरनळी संस्थानाचा मी राजा. तुम्ही कसे ओळखले?”
“सोप आहे. तुम्ही तुषारपासून टायगर पर्यंत साऱ्या स्टारपुत्रांना ट्वीटरवर फॉलो करता, त्यांचे ट्वीट रिट्वीट करता, त्यांचे पिक्चर बघता, तारीफ करता म्हणजे तुमचा घराणेशाही वर पक्का विश्वास आहे. फेसबुकवर तुम्ही फालतू गणिताच्या पोस्टला लाइक करता, उत्तरे देता पण ती चुकीची देता. याचा अर्थ तुम्हाला काहीही अक्कल नाही. अक्कल नाही आहे पण बुडाखाली मात्र मोठी गाडी आहे, हातात आयफोन आहे. बापजादाची इस्टेट असल्याशिवाय ते शक्कच नाही.”
“वॉ हुश्शार आहात तुम्ही”
त्याच फेसबुक अकाउंटची सुरवातच आहे राजे अशी आणि फोटो सुद्धा राजासारखा. ते सोडून ढेरपोट मात्र कशाचा संबंध कशाशीही जोडतो लोकांना त्यातच हुषारी वाटते.
“बोला काय काम आहे?”
“माझ लग्न ठरलय.”
“हूं म्हणजे होनाऱ्या राणीची चौकशी करायची आहे तर?”
“नाही. जुनी गोष्ट आहे मी कॉलेजात होतो तेंव्हा, आमच्या इथे एक तमाशाचा फड आला होता. इरावतीबाई आढले यांचा तमाशा. बाइ खूप सुंदर होती, एकदम नूराणी चेहरा. गात तर काय होती, नाचन विचारुच नका.”
“आल लक्षात तुम्हा श्रीमंतांच्या सवयीनुसार तुम्ही तिच्या नादाला लागला.”
“काहीस तसच झाल, भुरळच पडली होती. ती सांगेन ते करत गेलो.”
“ममसत पकडल्या गेलात?”
“छे.”
“कुठल्या हॉस्पीटलच पेमेंट कराव लागल, तेही क्रेडीट कार्ड वापरुन.”
“नाही नाही. तशी पाळी नाही आली.”
“मिळून फोटो वगेरे?”
“तो असला तरी त्याला कोण विचारतो. मॉर्फ केल अस सांगता येत.”
“फेसबुक लाइक, व्हाटस अॅप चॅट, घाणरडे जोक्स.”
“नाही तेही नाही”
“मग केल काय अस?”
“पत्र, पत्र लिहील मी तिला.”
ढेरपोटला तर हसायला संधीच मिळाली तो जोरजोरात हसायला लागला. जस पत्र हा शब्द त्याने याआधी कधी ऐकलाच नव्हता.
“पत्र लिहील या काळात. मोबाइल, लॅपटॉप च्या काळात जिथे पेन आणि पेन्सिलमधे काय फरक आहे ते कळत नाही त्या काळात तुम्ही पत्र लिहिल. ही चूक नव्हे घोडचूक. It’s blunder.” समोरच्यावर आपला शेवटचा वार करायला ढेरपोट नेहमी इंग्रजीचा वापर करतो.
“काय होत पत्रात?”
“गाण. तिच्या तमाशासाठी मी एक गाण लिहील होत.”
“अर्रर, पत्र लिहिल तर लिहिल त्यात गाण लिहिल. नक्कीच टाइप केल नसनार स्वतःच्याच दुर्वाच्च, दुर्गम, दुर्बोध अजून कसले कसले दु अशा अक्षरात लिहल असनार.”
“हो मीच लिहिल. जगात माझ अक्षर समजू शकनारे जे मोजके लोक आहेत त्यातली ती एक.”
“शिट, शिट, लेखी पुरावा, अक्षम्य गुन्हा. याला माफी नाही.”
“ते गाण आता तिच्याजवळ आहे. मला भिती वाटते ती ते गाण माझ्या होनाऱ्या सासरच्या लोकांना दाखवून आमच्या लग्नात अडथळा आणेल. माझ राजघराण्यात लग्न ठरतेय.”
“तुम्ही पैसे फेकले असनार पण तिने ऐकले नाही, चोर पाठवले त्यांना काही सापडले नाही. धमकी दिली तर तिनेच तुम्हाला धमकावले. बरोबर?”
“अगदी बरोबर तुम्ही खरच खूप हुषार आहात”
“अस काही झाल नसत तर तुम्ही माझ्याकडे कशाला आला असता?”
“तुम्ही हुषार आहात, महान आहात, तुमची किर्ती सर्वत्र आहे. मी संकटात आहे माझी मदत करा. मला आता त्या गाण्याची ओऱीजनल कॉपी हवी. काय करुन बसलो मी. ”
“येवढ काय घाबरायच? गाण लिहिल म्हणून वॉरंट निघत नाही. ”
“डॉक्टर, डॉक्टर ते क्लायंट आहेत आपले. त्यांच दुःख समजून घ्या, अडचणीत सापडलेत ते बिचारे. तुमची अडचण आम्ही दूर करु फक्त तुम्ही आमची अडचण समजून घ्या.”
“त्याची काळजी करु नका. हे घ्या पन्नास हजार.”
“मी मानधन घेत नाही फक्त समाजसेवा करतो. समाजसेवेची पण किंमत असते. खात्री बाळगा तुमचे काम नक्की होइल.”

पुढे काय झाले ते वाचा

दंगल: असा का पिक्चर रायते भाऊ?

लय आयकून होतो दंगल दंगल. टिवी लावा के तेच चालू रायते हानिकारक बापू नाहीतर धाकड. जो तो सांगत होता लइ मस्त पिक्चर हाय. तवा म्हटल आपण बी दंगल पाहाले जाच. कापसाचा चुकारा उचलला आन बंद्या फॅमिलेले पिक्चर पाहाले घेउन गेलो, ते बी साध्यासुध्या टॉकीजमधे नाही तर नागपुरातल्या मॉलमंधी. असा पचतावा झाला ना. तुमाले सांगतो राजेहो लइ म्हणजे लइच भंगार पिक्चर हाय. असा का पिक्चर रायते भाऊ? लइ बेक्कार पिक्चर हाय. मी तुमाले येकयेक मुद्दा बराबर समजावून सांगतो.

लवस्टोरी
आता मले सांगा पिक्चरमंधी कमीत कमी येकतरी लवस्टोरी पायजेन का नाही. लवस्टोरी बिना पिक्चर रायते का कधी? येथ कोण स्टोरी लिवली का पण बंद्या पिक्चरमंधी लवस्टोरीच नाही. लवस्टोरी नसन तर पिक्चरमंधी हीरोइनी घ्यायच्याच कायले म्हणतो मी. त्यायले कामच का रायते जी या बगीच्यातून त्या बगीच्यात मस्त झकपक कपडे घालून हिंडाच, गाण म्हणाच, नाचाच. हिरोनबी मंग तिच्या मांग मांग फिरत गाण म्हणाच, नाचाच. तवा कुठ पिक्चर पायल्यावाणी वाटते पण यायन बंद्या पिक्चरमंधी लवस्टोरी काय बगीच्या बी नाही दाखवला. अस रायते का जी कधी? कोणी म्हणे ते कान कोण्या का पहेलवाणाची खरी स्टोरी हाय. खरी स्टोरीच दाखवाची होती तर तीन घंट्याचा पिक्चर कायले बनवाचा पंधरा मिनिटाच्या बातम्यात बी काम भागले असते ना. स्टोरी लिहनाऱ्याले पैसे द्याच जीवावर आल असन म्हणून खरीच स्टोरी घेतली. स्वस्तात निपटाले पायते लेकाचे पण तिकिट मात्र काही कमी करत नाही. बर जाउ द्या खरी स्टोरी तर खरी स्टोरी पण खऱ्या स्टोरीत लवस्टोरी राहात नाही अस काही कायदा हाय का? धोनी मंदी दोन दोन लवस्टोऱ्या होत्या, तो जिंदा है वाला कणचा पिक्चर होता त्याच्यात बी दोन लवस्टोऱ्या होत्या. येथच का घोड मेल होत. तो अमीर खान जवा जवान होता तवा त्यान त्या बहू( सिरेलमधली बहू. तेथ बी कंजूषी हीरोइन घ्याची सोडून सिरेलवालीच घेतली) सोबत लव केला असलच ना. एखांद मस्तपैकी गाणगिन टाकल असत, अस इहीरीवर, वावरात दोघ फिरली असती पायनाऱ्यालेबी बर वाटल असत. यायन लवगिव करन देल्ल सोडून आन शिद्दया चार पोरी झाल्या तेच दाखवल. अस रायते का जी कधी? पोर नाही झाले तरी चालते पण लवतर दाखवाच लागते न जी. मले तरी वाटत त्या डायरेक्टरले लवच अजीर्ण असन म्हणूनच त्यान लवस्टोऱी कट केली.

फायटा
आपण मोठ्या भाउचे पिक्चर पायले, मंग मिथुन दादाचे पायले, आता सल्लू भाइचे पायतो काहून. सांगा काहून, बराबर फायटा. पिक्चरमंधी कमीत कमी चार फायटा तरी पायजेन का नाही. मले समजल का पहेलवाणाचा पिक्चर हाय तवा म्हटल मस्त फायटा असन. कायच का तो पहलवाण नुसता कुस्त्याच खेळतो. कुस्त्या पाहाले आम्ही आखाड्यात जाउ, टाकीजमधी कायले येउ जी. कुस्ती पायताना मले तर समजतच नव्हत आपण पिक्चर पाहून रायलोय का टिव्ही पाहून रायलो ते. कोणी म्हणे खरच कुस्त्या खेळल्या म्हणून, मले नाही वाटत बातम्या घेउन काहीतरी कॅमेऱ्य़ाची करामत केली होय. अशा खऱ्याखुऱ्या कुस्त्या रायते का कधी?

तो पहलवाण तर मले पहलवाण वाटलाच नाही. येवढा पहलवाण गडी त्याले गाववाले काही काही नाव ठेवते आन हा चुपचाप आयकून घेतो. अस रायते का कधी? पहलवाण हाय ना मंग दाखव न पहलवाणकी. एखांदी हवेत उडून फाइट माराची, दोन चार दुकान तोडाची, हातगाड्या उडवाच्या. हा बुवा थेंबभर रगत सांडवत नाही. याची सारी पहलवाणकी घरातल्या पोरीवर, सकाळी उठा धावाले जा, सकाळी उठा पोहाले जा, सकाळी उठा दंडबैठका मारा. त्यायच्यावर पहारा ठेवाले स्वतः त्यायच्या मांग मांग स्कुटर घेउन हिंडतो. पहलवाण गडी तवा बुलेटवरुन हिंडाव का नाही हा गडी कालेजातल्या प्रोफेसरासारखा स्कुटरवर हिंडतो. नाहीच काही तर एमएटी घ्याची. हेल्मेट घालून स्कुटर चालवनारा माणूस कधी पहलवाण रायते का जी. असा लुलुपुच्या पहलवाण रायला तर स्वतःच्याच पोरीच्या हातचा मार खाणार नाहीतर का. त्याले जवा त्याच्या पोरीन पटकनी देल्लीना तवा मले लइ आनंद झाला. म्हटल याले असच पायजेन जेथ पहलवाणकी दाखवाची तेथ नाही दाखवली आता भोग लेका.

हीरोइनी
पिक्चरमधल्या हीरोइनी म्हणजे कशा? आहा. त्यायचे ड्रेस, त्यायच्या साड्या, त्यायच्या अदा, त्यायच नाचन, त्यायचे केस, त्यायन झटका देल्ला का पदर कसा हवेत उडतो, केस हवेत उडतात. पायनाऱ्याले कस पैसा वसूल. हिमालयात थंडीत बी शुटींग असन ना तर तेथ बी पंखा लावून पदर आणि केस उडवते म्हणते. याले म्हणते पिक्चर पायनाऱ्याच्या पैशाची कदर करने. येथ हा बुवा लहानपणीच पोरीले हाफपँट घालाले लावतो, साड्या सलवार अस काही घालू देत नाही. त्यायचे केस कापून टाकतो. अशा रडते ना पोरी तवा, तुमाले सांगतो लइ बेक्कार वाटल राजेहो. मायाच्यान तर ते पायनच झाल नाही वाटल अस उठाव आन त्या पहलवाणाले तेथच झोडून काढाव. आर माणूस हाय का हैवान. अशा हैवानाले खोलीत कोंडून ठेवला ना ते बरच केल अशायले असच पायजे.

गाणे
पिक्चर म्हटल का गाणे आलेच. एखाद आयटम साँग, लग्नाच गाण, लवच गाण, सॅड गाण हे बंद आलच पायजे. त्याच काय आहे आपल्या येथ सणवार रायते, लगीनसराई रायते त्याले गाण लागते ना. चांगल लग्नाच गाण चालू रायते तेथ हा पहलवाण जाउन टपकतो आन गाण बंद करुन येतो. अमदाच्या लगीनसराइत कोणत गाण वाजवाच ‘दंगल दंगल’ का ‘हानिकारक बापू’. कस वाटन जी ते? नवरा बायकोच्या गळ्यात हार टाकतोय आन इकड गाण वाजतय ‘दंगल दंगल’. पोरगी सासरी चालली, बापाजवळ येउन उभी रायली, रडून रायली. तेथ का आता ते ‘बापू तू तो हानिकारक है’ अस गाण वाजवाच. दरवर्षी लगीनसराइले नव गाण द्याच हे पिक्चरवाल्यायची जिम्मेवारी हाय. यायन गाणे नाही दिले तर त्या बँडवाल्यायन कोणाकड पाहाच? त्यायन का वाजवाच? त्यायच्या पोटावर लाथ काहून माराची म्हणतो मी.

तो पिक्चर पायल्यापासून आमच्या घरचा तर तालच बिघडला. आमच्या बायकोच डोस्कच फिरल. पिक्चर पायला तवापासून तिच्या मनात पक्क भरल आमची पोरगी पहलवाणच हाय म्हणून. मी म्हटल
“कशावरुन म्हणते तू?”
“तुमाले आठवत नाही लहाणपणी घोडा घोडा खेळताना पोरगी कस तुमाले लोळवत होती”
“अव ते मले लोळवत नव्हती म्या असाच पडत होतो.”
“तुमाले पोरीच कवतुकच नाही. तुमी पायजा येक दिवस कोणीतरी पोरगा येइन आन सांगन का आपल्या पोरीन त्याले धुतला, चांगला झोडून काढला. माये डोये त्याच दिवसाची वाट पाहून रायले.”
म्या तिच्याकड पायत रायतो. ते कोण्या पोराले खरचटल बी दिसल ना तर हे हातची बोरींग हापसाची सोडून त्याले जाउन इचारते
“का र कोण मारल?”

लिहनार
जानराव जगदाळे
ता हिंगणघाट, जि. वर्धा.

आमचे मित्र मिसळपाववरील संदीप डांगे यांनी याचे वाचन इथे केले.

यांचेकडून प्रेरणा घेउन आम्ही पण केलेल प्रयत्न